„Wir sehen jetzt durch einen Spiegel ein dunkles Bild“. Eine vergleichende Analyse ausgewählter Aspekte der polnischen und deutschen Übersetzungen von Philip K. Dicks Science-Fiction-Roman „A Scanner Darkly”

W niniejszej pracy dokonano analizy porównawczej polskiego i niemieckiego tłumaczenia wybranych aspektów powieści „A Scanner Darkly” Philipa K. Dicka. Z oryginałem w języku angielskim porównano przekład polski, autorstwa Tomasza Jabłońskiego, wydany pod tytułem „Przez ciemne zwierciadło”, oraz przekład niemiecki, autorstwa Karla-Ulricha Burgdorfa, wydany pod tytułem „Der dunkle Schirm”. Praca składa się z dwóch części – teoretycznej i praktycznej. W pierwszej części pracy przedstawiono podstawowe fakty na temat przekładu literackiego, jego odrębności wobec innych rodzajów tłumaczenia oraz miejsca w nauce o przekładzie. Scharakteryzowano także rolę ekwiwalencji, odbiorcy i kontekstu kulturowego dzieła w stosunku do tej formy przekładu. Dokonano również próby definicji science fiction jako gatunku literackiego, ze szczególnym uwzględnieniem teorii novum Darko Suvina, oraz scharakteryzowano cechy literatury science fiction istotne z perspektywy przekładoznawstwa, koncentrując się na specyficznym charakterze neologizmów występujących w dziełach tego gatunku. Przedstawiono także podstawowe techniki tłumaczeniowe służące do przekładu neologizmów w literaturze science fiction. Następnie przedstawiono podstawowe informacje oraz definicje z wybranych poddziedzin przekładoznawstwa – zdefiniowano realia i elementy kulturowe oraz przedstawiono techniki stosowane przez tłumaczy do ich przekładu, a także scharakteryzowano funkcje tytułów dzieł literackich oraz podstawowe problemy przy ich tłumaczeniu. Część praktyczną otwiera krótki opis autora dzieła oraz analizowanej powieści, a także przedstawienie kryteriów analizy porównawczej. Analizy tłumaczeń dzieła dokonano z uwzględnieniem następujących kryteriów: tłumaczenie tytułu, tłumaczenie neologizmów oraz tłumaczenie elementów kulturowych. Następnie poprzez zestawienie problematycznych fragmentów tekstu oryginalnego oraz tłumaczeń rozpoznano zastosowane przez tłumaczy techniki przekładu. Pracę zamyka rozdział poświęcony wnioskom płynącym z analizy.

This BA-Thesis presents a comparative analysis of the Polish and German translations of selected aspects the novel “A Scanner Darkly” by Philip K. Dick. The Polish translation by Tomasz Jabłoński, published under the title “Przez ciemne zwierciadło”, and the German translation by Karl-Ulrich Burgdorf, published under the title “Der dunkle Schirm”, were compared with the original English version. The thesis consists of two parts – the theoretical and the practical part. The first part presents basic facts about literary translation, its distinctiveness compared to other types of translation, and its place within translation studies. It also characterizes the role of equivalence, the target audience, and the cultural context of the work in relation to this form of translation. An attempt was also made to define science fiction as a literary genre, with particular emphasis on Darko Suvin's novum theory. The characteristics of science fiction literature, relevant from the perspective of translation studies, were discussed, with a focus on the specific nature of neologisms appearing in works of this genre. Basic translation techniques used to translate neologisms in science fiction literature were also presented. Next, the thesis presents fundamental information and definitions from selected subfield s of translation studies – realia and cultural elements were defined, techniques used by translators to render them were described, and the functions of literary titles and the basic problems involved in translating them were discussed. The practical part begins with a brief description of the author and the analyzed novel, as well as a presentation of the criteria for the comparative analysis. The translations of the novel were analyzed according to the following criteria: translation of the title, translation of neologisms, and translation of cultural elements. Subsequently, by juxtaposing problematic passages from the original text with their translations, the translation techniques used by the translators were identified. The thesis ends with a chapter dedicated to the conclusions drawn from the analysis.

In dieser Arbeit wurde eine vergleichende Analyse der polnischen und deutschen Übersetzungen ausgewählter Aspekte des Romans „A Scanner Darkly“ von Philip K. Dick durchgeführt. Die polnische Übersetzung von Tomasz Jabłoński, die unter dem Titel „Przez ciemne zwierciadło“ veröffentlicht wurde, und die deutsche Übersetzung von Karl-Ulrich Burgdorf, die unter dem Titel „Der dunkle Schirm“ erschien, wurden mit dem englischen Originaltext verglichen. Die Arbeit besteht aus zwei Teilen – einem theoretischen und einem praktischen. Im ersten Teil der Arbeit wurden grundlegende Fakten über die literarische Übersetzung, ihre Besonderheiten im Vergleich zu anderen Übersetzungsarten sowie ihr Platz in der Übersetzungswissenschaft vorgestellt. Die Rolle der Äquivalenz, des Zielpublikums und des kulturellen Kontexts des Werks in Bezug auf diese Form der Übersetzung wurde ebenfalls charakterisiert. Es wurde versucht, Science Fiction als literarisches Genre zu definieren, wobei insbesondere auf die Novum-Theorie von Darko Suvin Bezug genommen wurde. Es wurden die aus übersetzungswissenschaftlicher Sicht relevanten Merkmale der Science-Fiction-Literatur charakterisiert, mit besonderem Fokus auf die spezifischen Natur der in den Werken dieses Genres vorkommenden Neologismen. Darüber hinaus wurden grundlegende Techniken für die Übersetzung von Neologismen in der Science-Fiction-Literatur vorgestellt. Im Anschluss wurden grundlegende Informationen und Definitionen aus ausgewählten Teilbereichen der Übersetzungswissenschaft präsentiert: Kulturelle Realien und Kulturelemente wurden definiert, die von den Übersetzern zu ihrer Übersetzung verwendeten Techniken wurden dargestellt sowie die Funktionen von Titeln literarischer Werke und die grundlegenden Probleme bei ihrer Übersetzung beschrieben. Der praktische Teil beginnt mit einer kurzen Beschreibung des Autors des Werks und des zu analysierenden Romans sowie mit der Darstellung der Kriterien für die vergleichende Analyse. Die Analyse der Übersetzungen des Werks erfolgte anhand der folgenden Kriterien: Übersetzung des Titels, Übersetzung von Neologismen und Übersetzung kultureller Elemente. Anschließend wurden durch die Gegenüberstellung der problematischen Passagen des Originaltextes und der Übersetzungen die von den Übersetzern verwendeten Übersetzungstechniken dargestellt. Die Arbeit endet mit den aus der Analyse gezogenen Schlussfolgerungen.