Rodzaj orientacji religijnej a poziom lęku oraz cech HEXACO

Celem tego badania było lepsze zrozumienie związku nasilenia orientacji religijnej z poziomem odczuwanego lęku oraz cech mierzonych przez kwestionariusz HEXACO. Badanie przeprowadzono w formie kwestionariusza internetowego, na grupie 221 osób – w tym 115 osób określających się jako wierzące i 106 osób określających się jako niewierzące. Wierzący badani najpierw zostali losowo podzieleni na dwie grupy, a następnie poddani religijnemu torowaniu polegającemu na przeczytaniu fragmentu z Biblii wywołującego lęk albo fragmentu kontrolnego. Następnie wypełniali kwestionariusze dotyczące ich lęku, orientacji religijnej, centralności religii oraz cech osobowości modelu HEXACO. Manipulacja eksperymentalna okazała się skuteczna, choć wpłynęła istotnie tylko na jeden z trzech mierzonych wymiarów emocji – walencję. Nie stwierdzono jednak różnic w wielkości efektu wpływu tekstu religijnego w zależności od nasilenia orientacji religijnej. Potwierdziło się przypuszczenie, że osoby o wyższym natężeniu zewnętrznej orientacji religijnej charakteryzują się wyższym poziomem lęku-cechy i lęku-stanu oraz, że osoby o wewnętrznej orientacji religijnej charakteryzują się wyższym poziomem centralności religii. Częściowo potwierdzenie znalazło również założenie, że osoby o wyższym nasileniu wewnętrznej orientacji religijnej będą cechowały się wyższym poziomem cechy Ugodowości i Uczciwości-pokory, a u osób o orientacji zewnętrznej ujawni się odwrotna zależność. Osoby określające się jako wierzące okazały się cechować wyższym poziomem cechy Uczciwość-pokora, niż osoby określające się jako niewierzące. Przy eksploracji wyników odnotowano również dodatni związek pomiędzy wymiarem społecznym orientacji zewnętrznej a wewnętrzną orientacją religijną oraz ujemny związek pomiędzy orientacją zewnętrzną a wiekiem. Pozostawia to pole do dalszych badań w tym obszarze.

The aim of this study was to gain a better understanding of the relationship between the intensity of religious orientation, levels of anxiety, and personality traits measured by the HEXACO inventory. The study was conducted using an online questionnaire with a sample of 221 participants—115 identifying as religious and 106 as non-religious. Religious participants were randomly divided into two groups and then subjected to a religious priming procedure involving reading either an anxiety-inducing Bible passage or a neutral control passage. Subsequently, participants completed questionnaires measuring anxiety, religious orientation, centrality of religiosity, and personality traits according to the HEXACO model.

The experimental manipulation proved effective, although it significantly influenced only one of the three measured emotional dimensions—valence. No significant differences were found in the impact of the religious text depending on the intensity of religious orientation. The hypothesis that individuals with higher levels of extrinsic religious orientation would exhibit higher trait and state anxiety was confirmed. Additionally, individuals with intrinsic religious orientation showed higher levels of religiosity centrality.

The assumption that people with higher intrinsic orientation would score higher in the HEXACO traits of Agreeableness and Honesty-Humility was partially supported, as was the reverse relationship for extrinsically oriented individuals. Moreover, participants who identified as religious scored higher in Honesty-Humility than non-religious participants. Exploratory analyses also revealed a positive relationship between the social component of extrinsic orientation and intrinsic orientation, and a negative correlation between extrinsic orientation and age. This leaves room for further research in this area.