Ukraińskie transkrypcje języka chińskiego – wybrane zagadnienia

Celem niniejszej pracy jest przedstawienie podstawowych różnic pomiędzy dwiema istniejącymi ukraińskimi transkrypcjami języka chińskiego. Są to: Akademiczna systema transkrypciji kytajs’kych sliw i wlasnych nazw na ukrajińs’ku mowu (Akademicki system transkrypcji chińskich słów i nazw własnych na język ukraiński) i Nowa praktyczna ukrajińs’ka tranksrypcija kytajs’koji mowy (Nowa ukraińska praktyczna transkrypcja języka chińskiego). W szczególności praca koncentruje się na badaniu różnic w zapisie samogłosek, dyftongów i tryftongów, oraz użyciu apostrofu między sylabami. W pracy przedstawiono zarys historyczny od najwcześniejszych prób stworzenia transkrypcji języka chińskiego dla języków używających alfabet cyrylicki, zróżnicowanych prób transkrypcji chińskich nazw własnych w języku ukraińskim przez działaczy XX wieku aż do współczesnych starań ujednolicenia zapisu chińskich słów i nazw własnych. Uwzględnia się także wpływ rosyjskiej transkrypcji Palladiusza na ukraińskie transkrypcje języka chińskiego. Ostatnia część pracy przedstawia różnice w zapisie chińskich słów w transkrypcji Iwana Czyrka a Nową ukraińską praktyczną transkrypcją języka chińskiego. Jako źródło badawcze wykorzystano ukraiński przekład powieści Mao Duna 腐蝕 Fǔshí (ukr. Irża).

The aim of this thesis is to present the fundamental differences between the two existing Ukrainian transcription systems of the Chinese language: Akademiczna systema transkrypciji kytajs’kych sliw i wlasnych nazw na ukrajińs’ku mowu (Academic System for the Transcription of Chinese Words and Proper Names into Ukrainian) and Nowa praktyczna ukrajińs’ka tranksrypcija kytajs’koji mowy (New Practical Ukrainian Transcription of the Chinese Language). The thesis focuses in particular on the differences in the transcription of vowels, diphthongs and triphthongs, as well as the use of apostrophes between syllables. It also outlines the historical background — from the earliest attempts to create a transcription of Chinese for Cyrillic-based languages, through various approaches to transcribing Chinese proper names into Ukrainian in the 20th century, to modern efforts at standardizing the transcription of Chinese words and names. The influence of the Russian Palladius system on Ukrainian Chinese transcriptions is also taken into account. The final part of the thesis compares the differences in the transcription of Chinese words in the system used by Ivan Chyrko and the New Practical Ukrainian Transcription of the Chinese Language. The research is based on the Ukrainian translation of Mao Dun’s novel Rust 腐蝕 Fǔshí (ukr. Irzha).