La requête en tant qu’acte de langage dans les manuels choisis de FLE de niveaux A1 et A2

Prośba to akt mowy niezbędny w codziennej komunikacji, wprowadzany już w podręcznikach do nauki języka obcego na poziomie początkującym i podstawowym. Jednakże biorąc pod uwagę ograniczony zasób środków językowych, jakimi dysponują osoby na poziomach A1 i A2, można mieć wątpliwości, czy sformułowanie prośby nie doprowadzi do napięć wynikających – na przykład – ze zbyt dużej bezpośredniości wypowiedzi. Głównym celem naszych rozważań jest sprawdzenie, czy teksty zaproponowane w podręcznikach Génération A1 oraz Génération A2 (wyd. Didier, 2016) odzwierciedlają złożoność aktu prośby. Drugim celem jest wskazanie, czy między wspomnianymi poziomami występuje progresja w tej kwestii. Teksty z obu podręczników zostały przeanalizowane pod kątem zróżnicowania sposobów formułowania próśb, rodzaju stosowanych strategii łagodzących oraz reakcji interlokutora. Analiza wykazała, że oba podręczniki zawierają porównywalną liczbę aktów mowy wyrażających prośbę, jednak na poziomie A1 są to głównie prośby wyrażone bezpośrednio lub pośrednio, lecz w sposób konwencjonalny. Z kolei na poziomie A2 zwiększa się udział próśb wyrażanych pośrednio i niekonwencjonalnie. Odnotowano także wykorzystanie różnorodnych strategii łagodzących, jednakże większe ich zróżnicowanie wystąpiło na poziomie A1. Okazało się też, że w obu podręcznikach przedstawiono głównie pozytywne reakcje na prośby. Mimo że analizowane podręczniki nie zawierają przykładów wszystkich rodzajów próśb ani wszystkich rodzajów strategii łagodzących, o których wspomina się w literaturze naukowej, nasze badanie dowodzi, że prośby mogą być formułowane skutecznie i różnorodnie nawet przez osoby posługujące się językiem na poziomie podstawowym.

The request is a speech act indispensable in everyday communication, introduced already in coursebooks for learning a foreign language at beginner and elementary levels. Nevertheless, taking into account the limited range of language means which learners at levels A1 and A2 have at their disposal, one can have a doubt if expressing a request does not lead to tension caused, for example, by excessive directness of the utterance. The main objective of this study is to verify if the texts proposed in the coursebooks Génération A1 and Génération A2 (Didier, 2016) reflect the complexity of the act of request. Another purpose of the research is to see if any progression between both levels exists in this matter. The texts from both coursebooks have been analysed for diversification of the ways of expressing a request, kinds of mitigation strategies, and the interlocutor’s reaction. The analysis has shown that both coursebooks contain a comparable number of speech acts expressing request, but at level A1 they are expressed mostly directly and indirectly but conventionally. However, at level A2 there are significantly more examples of requests expressed indirectly non-conventionally. We have also observed the use of diverse mitigation strategies, but they were more diversified at level A1. Even if the analysed coursebooks do not contain examples of all types of requests or mitigation strategies mentioned in the scholarly literature, the study proves that requests can be formulated efficiently and diversely even by people knowing a language at basic level.

La requête est un acte de langage indispensable dans la communication quotidienne, introduit déjà dans les manuels FLE dès le niveau débutant et élémentaire. Néanmoins, étant donné l’étendue limitée de moyens linguistiques dont disposent les apprenants aux niveaux A1 et A2, la formulation d’une requête comporte un risque de tensions liées, par exemple, à la façon trop directe de les exprimer. L’objectif principal de cette étude est de découvrir si les textes proposés dans les manuels Génération A1 et Génération A2 (éditions Didier, 2016) reflètent la complexité de l’acte de requête. Le deuxième objectif est de voir si une progression entre les niveaux mentionnés existe dans cette matière. Les textes issus des deux manuels ont été analysés sous l’angle de la diversification des manières de formuler une requête, du genre des procédés de mitigation employés et de la réaction de l’interlocuteur. L’analyse a montré que les deux manuels contiennent un nombre comparable de requêtes, mais au niveau A1, ce sont notamment les requêtes directes et indirectes conventionnelles. Par contre, au niveau A2 le nombre de requêtes indirectes non conventionnelles est plus significatif. Nous avons aussi noté l’emploi de diverses stratégies de mitigation, même si celles employées au niveau A1 ont été plus diversifiées. De plus, il s’est avéré que dans les deux manuels priment les réactions positives aux requêtes. Même si les manuels analysés ne contiennent ni tous les types de requête, ni toutes les stratégies de mitigation mentionnées dans la littérature scientifique, la recherche prouve que les requêtes peuvent être formulées efficacement et de façon diversifiée même par les personnes connaissant la langue au niveau élémentaire.