Rzeczywistość menstrualna w kontekście kulturowym - analiza porównawcza kenijskiej i polskiej codzienności kobiet

Celem badań, przeprowadzonych w ramach pracy licencjackiej, jest analiza porównawcza „rzeczywistości menstrualnej” oraz sposobu, w jaki miesiączka wiąże się z kulturową definicją kobiecości w dwóch odmiennych kręgach kulturowych. Badania zostały przeprowadzone metodą terenową, na grupie dziesięciu kobiet (pięć z Polski, pięć z Kenii), z wykorzystaniem scenariusza wywiadu. Do analizy teoretycznej posłużyły takie publikacje jak „Czystość i zmaza” M. Douglas, „Socjologia Kobiety” S. Szantera oraz „Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości” E. Goffmana. Główne wnioski dotyczą między innymi różnic kulturowych w codzienności badanych kobiet. Polki funkcjonują w bardziej zurbanizowanym i zaplanowanym rytmie dnia, podczas gdy Kenijki częściej wskazują na aktywności statyczne, związane również z pracą w domu. Wspólnym elementem jest dominujący wpływ macierzyństwa na rutynę kobiet w obu kulturach. W Kenii kobiecość jest silnie powiązana z rolą żywicielki (ang. provide) i troską o rodzinę. W Polsce dominuje akcentowanie sprawczości, niezależności i indywidualności. Menarche, czyli pierwsza miesiączka, w obu kulturach jest traktowana jako symboliczne wejście w kobiecość. W obu krajach mężczyźni są wykluczani z dyskursu o menstruacji. Edukacja szkolna w obu przypadkach jest oceniana jako niedostateczna, często powierzchowna i wykluczająca chłopców. Ubóstwo menstruacyjne jest silnie zarysowanym problemem w Kenii (brak dostępu do podpasek, stosowanie zamienników jak szmaty czy wata, izolacja, seks transakcyjny), natomiast w Polsce jest zjawiskiem marginalnym, często nieznanym respondentkom. W Kenii chrześcijaństwo pełni istotną rolę w stygmatyzacji kobiet menstruujących (np. zakaz wstępu do kościoła lub nakaz siedzenia z tyłu), co nie występuje w polskim kontekście opisanym przez respondentki. Praca skupia się na socjologicznej i antropologicznej analizie rzeczywistości menstrualnej w kontekście międzykulturowym, przedstawiając różnice w codzienności Kenijskich i Polskich kobiet.

The aim of the research, conducted as part of a bachelor’s thesis, is a comparative analysis of “menstrual reality” and the ways in which menstruation relates to the cultural definition of femininity in two distinct cultural contexts. The research was conducted using fieldwork methods, with a group of ten women (five from Poland, five from Kenya), using an interview guide. The theoretical analysis drew on publications such as „Czystość i zmaza” by M. Douglas, „Socjologia Kobiety” by S. Szanter, and „Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości” by E. Goffman. The main findings concern, among other things, cultural differences in the daily lives of the women studied. Polish women operate within a more urbanised and scheduled daily routine, while Kenyan women more frequently report static activities, also associated with domestic work. A common element is the dominant influence of motherhood on women’s routines in both cultures. In Kenya, femininity is strongly linked to the role of provider and care for the family. In Poland, the emphasis is placed on agency, independence, and individuality. Menarche - the first menstrual period - is treated in both cultures as a symbolic entry into womanhood. In both countries, men are excluded from the discourse surrounding menstruation. School-based education in both cases is assessed as inadequate, often superficial and excluding boys. Menstrual poverty is a sharply defined problem in Kenya (lack of access to sanitary pads, use of substitutes such as rags or cotton wool, social isolation, transactional sex), whereas in Poland it is a marginal phenomenon, often unknown to the respondents. In Kenya, Christianity plays a significant role in the stigmatisation of menstruating women (e.g. being barred from entering a church or required to sit at the back), which does not appear in the Polish context as described by the respondents. The thesis focuses on a sociological and anthropological analysis of menstrual reality in an intercultural context, presenting differences in the everyday lives of Kenyan and Polish women.