Prawa osoby zatrzymanej w świetle Konstytucji RP

Zatrzymanie jest istotnym dla postępowania karnego środkiem przymusu. Ingeruje ono jednak w liczne prawa i wolności człowieka, w szczególności w wolność osobistą. Z tego względu ważne jest określenie gwarancji, jakie przysługują osobie zatrzymanej. Celem niniejszej pracy jest sprawdzenie, w jakim stopniu pierwszoplanowe z punktu widzenia zatrzymania karnoprocesowego akty prawne (m.in. Kodeks postępowania karnego, ustawa o Policji) wypełniają standard wyznaczony przez Konstytucję RP w zakresie praw przysługujących osobie zatrzymanej. We wstępie przedstawiono ogólny zarys instytucji zatrzymania. Rozdział pierwszy skupia się na omówieniu zatrzymań i ujęcia wskazanych w rozdziale 27 Kodeksu postępowania karnego oraz praw osoby zatrzymanej przewidzianych przez tę ustawę. W tym rozdziale nawiązano też do relewantnych rozporządzeń wydanych w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania karnego. W rozdziale drugim przedstawiono wybrane przepisy ustawy o Policji, wydanych na jej podstawie rozporządzeń oraz wytycznych Komendanta Głównego Policji, które oddziałują na sytuację osoby zatrzymanej. Rozdział trzeci dotyczy praw osoby zatrzymanej wynikających z art. 41 Konstytucji RP oraz zawiera ocenę wcześniej omówionych regulacji z punktu widzenia tego artykułu Konstytucji. Rozdział czwarty powtarza schemat rozdziału trzeciego, z tym że skupia się na art. 42 Konstytucji RP. W podsumowaniu natomiast podjęto próbę ogólnej oceny, czy gwarancje praw osoby zatrzymanej wynikające z aktów prawnych niższego szczebla odpowiadają tym, które ustanowione zostały przez Konstytucję. Dla poszerzenia kontekstu w toku rozważań odwołano się do dyrektyw unijnych, dorobku orzeczniczego Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a także najnowszego projektu nowelizacji Kodeksu postępowania karnego.

Detainment is an important coercion measure in terms of criminal proceedings. However, it interferes with multiple of human rights and freedoms, especially personal liberty. For this reason, it is crucial to determine what safeguards are enjoyed by a detainee. The aim of the present work is to examine to what extend do principal in respect of detention for the purposes of criminal proceedings legal acts (among others the Code of Criminal Procedure and the Police Act) fulfil the standard set by the Polish Constitution regarding detainee’s rights. The introduction includes an overview of the institution of detainment. The first chapter focuses on the types of detainments and citizen’s arrest that are regulated in chapter 27 of the Code of Criminal Procedure and on the detainee’s rights included in this act. This chapter also refers to relevant ordinances issued pursuant to the Code of Criminal Procedure. The second chapter describes selected provisions of the Police Act, relevant ordinances issued pursuant to the Police Act, as well as guidelines issued by the Police Commander-in-Chief, which affect the detainee’s position. The third chapter concerns the detainee’s rights that are derived from the article 41 of the Polish Constitution, it also includes an assessment of the beforementioned regulations in the light of this article. The fourth chapter repeats the pattern of the third one, yet it focuses on the article 42 of the Polish Constitution. The summary is an attempt of an overall assessment of whether the safeguards enjoyed by a detainee that are derived from lower legal acts are compatible with those provided by the Constitution. In order to broaden the scope of the present work it also includes references to European Union directives, to the case law of the Constitutional Tribunal, the Supreme Court and the European Court of Human Rights, as well as to the newest amendment project of the Code of Criminal Procedure.