Analiza polityki zagranicznej Arabii Saudyjskiej jako mocarstwa regionalnego

Niniejsza praca poświęcona jest analizie polityki zagranicznej Królestwa Arabii Saudyjskiej w kontekście jej aspiracji oraz zdolności do pełnienia roli mocarstwa regionalnego na Bliskim Wschodzie. Celem pracy jest ustalenie, w jakim stopniu Arabia Saudyjska spełnia kryteria mocarstwowości regionalnej oraz czy posiadane przez nią zasoby przekładają się na skuteczność działań w środowisku międzynarodowym. Główny problem badawczy dotyczy relacji między potencjałem gospodarczym, energetycznym, militarnym, religijno-kulturowym i dyplomatycznym państwa a jego zdolnością do kształtowania ładu regionalnego.

W pracy przyjęto założenie, że Arabia Saudyjska posiada liczne cechy charakterystyczne dla mocarstwa regionalnego, jednak jej pozycja nie ma charakteru pełnej hegemonii. Królestwo dysponuje znacznymi zasobami energetycznymi, wysokimi dochodami z eksportu ropy naftowej, rozwiniętym potencjałem wojskowym oraz wyjątkowym znaczeniem religijnym wynikającym z opieki nad Mekką i Medyną. Jednocześnie skuteczność jego polityki zagranicznej ograniczają rywalizacja z Iranem, rosnąca samodzielność innych państw Zatoki Perskiej oraz trudności w przekładaniu zasobów materialnych na trwałe wpływy polityczne.

Praca składa się z pięciu rozdziałów. W pierwszym przedstawiono teoretyczne ujęcia mocarstwowości oraz koncepcję mocarstwa regionalnego. Drugi rozdział omawia historyczne uwarunkowania rozwoju Arabii Saudyjskiej. Trzeci poświęcono analizie potencjału militarnego, gospodarczego, energetycznego i religijnego Królestwa oraz jego relacjom z najważniejszymi partnerami międzynarodowymi. W czwartym rozdziale przeanalizowano miejsce Arabii Saudyjskiej w regionalnym układzie sił, ze szczególnym uwzględnieniem relacji z państwami GCC, Izraelem oraz Iranem. Ostatni rozdział dotyczy praktycznych przykładów projekcji siły w Libanie, Jemenie, Syrii i Rogu Afryki.

W pracy zastosowano metodę analizy jakościowej opartą na literaturze naukowej, raportach eksperckich, danych statystycznych i dokumentach politycznych. Wykorzystano również studium przypadku oraz metodę porównawczą.

Analiza prowadzi do wniosku, że Arabia Saudyjska należy do najważniejszych mocarstw regionalnych Bliskiego Wschodu, jednak jej sprawczość ma charakter ograniczony. Państwo dysponuje znacznym potencjałem i zdolnością do oddziaływania na procesy regionalne, lecz nie zawsze jest w stanie osiągać trwałe rezultaty zgodne ze swoimi interesami. W konsekwencji Arabia Saudyjska pozostaje mocarstwem regionalnym o dużych możliwościach, ale ograniczonej zdolności do trwałego kształtowania porządku regionalnego.

This thesis is devoted to the analysis of the foreign policy of the Kingdom of Saudi Arabia in the context of its aspirations and its capacity to act as a regional power in the Middle East. The aim of the study is to determine the extent to which Saudi Arabia meets the criteria of regional great power status and whether its available resources translate into effective action in the international environment. The main research problem concerns the relationship between the state’s economic, energy, military, religious-cultural, and diplomatic potential and its ability to shape the regional order.

The thesis assumes that Saudi Arabia possesses many characteristics typical of a regional power; however, its position does not amount to full hegemony. The Kingdom has significant energy resources, high revenues from oil exports, a developed military potential, and a unique religious status stemming from its guardianship of Mecca and Medina. At the same time, the effectiveness of its foreign policy is constrained by rivalry with Iran, the growing autonomy of other Gulf states, and difficulties in translating material resources into lasting political influence.

The thesis is divided into five chapters. The first presents theoretical approaches to the concept of great power status and the notion of a regional power. The second chapter discusses the historical determinants of Saudi Arabia’s development. The third analyzes the Kingdom’s military, economic, energy, and religious potential, as well as its relations with key international partners. The fourth examines Saudi Arabia’s position within the regional balance of power, with particular attention to its relations with GCC states, Israel, and Iran. The final chapter focuses on practical examples of power projection in Lebanon, Yemen, Syria, and the Horn of Africa.

The study employs a qualitative research methodology based on academic literature, analytical reports, statistical data, and policy documents. It also makes use of case studies and a comparative method.

The analysis leads to the conclusion that Saudi Arabia is one of the most important regional powers in the Middle East; however, its agency remains limited. The state possesses substantial capabilities and the ability to influence regional processes, yet it is not always able to achieve durable outcomes consistent with its interests. Consequently, Saudi Arabia remains a regional power with considerable potential but a constrained capacity to sustainably shape the regional order.