Tatry wyobrażone i Tatry doświadczane. Narracje o zmianach w doświadczaniu turystyki tatrzańskiej

Praca stanowi rezultat badań terenowych przeprowadzonych w Zakopanem oraz na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego w latach 2024-2025. Jej głównym celem jest analiza wyobrażonych przemian w krajobrazie tatrzańskim, który zgodnie z perspektywą Tima Ingolda, ujmowany jest jako dynamiczny splot zdarzeń społecznych i naturalnych zachodzących w przestrzeni. Badam różnice w pamięci zbiorowej grup o odmiennych doświadczeniach historycznej dostępności Tatr. Analizuję w jaki sposób te rozbieżne narracje kształtują współczesne krajobrazy wyobrażone. Wykazuję, że proces budowania tożsamości narracyjnej opiera się na doświadczeniu bezpowrotnie utraconej dostępności do okresu definiowanego przez rozmówców jako „złoty wiek” turystyki tatrzańskiej. Tekst ma również istotny walor metodologiczny. Przyjmując postawę auto-etnograficzną, rekonstruuję proces własnego wejścia w teren i prezentuję, w jaki sposób praktyka antropologiczna osadzona w relacyjności wobec rozmówców pozwala na analizę unikatowej warstwy narracyjnej nawiązującej do wiedzy somatycznej.

This article is a result of fieldwork conducted in Zakopane and the Tatra National Park in 2024-25. Its main goal is to analyze imagined transformations in the Tatra landscape, which following Tim Ingold’s perspective, is understood as a dynamic meshwork of social and natural events occurring in space. It researches differences in collective memories of groups, which experienced different levels of accessibility to the Tatra tourism. Then, the article analyzes the way in which these differing narratives influence modern landscape imaginaries. The text demonstrates that the process of constructing narrative identity relies on the experience of a lost accessibility to a period defined by interlocutors as the golden age of Tatra tourism. The text also has an important methodological value. Adopting an autoethnographic approach, it reconstructs authors own entry into the field and demonstrates how anthropological practice, which is constantly relational with interlocutors allows for an analysis on a unique group of narratives, which heavily reference somatic knowledge.