An Experimental Perspective on Deviant Causal Chains: Intentionality, Norms, and Causality

Niniejsza praca porusza zagadnienia przyczynowości, intencjonalności i dewiacyjnych ciągów przyczynowych (deviant causal chains). Dewiacyjne ciągi przyczynowe są trudnością dla przyczynowych teorii działania, gdyż stanowią przykład zachowań spowodowanych przez intencje ale nie będących intencjonalnymi działaniami. Nie jest jednak wiadomo, czy potoczne intuicje zgadzają się z tą analizą. Ponadto, filozofia eksperymentalna opisuje efekt znany jako atypowa inflacja (abnormal inflation), który polega na wzmacnianiu sądów przyczynowych przez naruszenia norm w scenariuszach koniunkcyjnych. Efekt ten nie został jednak zbadany w dewiacyjnych ciągach przyczynowych. Zamiarem tego badania jest pogłębiona analiza potocznych intuicji na temat dewiacyjnych ciągów przyczynowych. Głównym celem badania jest przetestowanie potocznych intuicji dotyczących przyczynowości i intencjonalności w obecności przyczynowej dewiacji, opierając się na badaniach Lombrozo (2010) na temat sądów przyczynowych. Dodatkowo, celem tego badania jest połączenie dwóch oddzielnych kierunków badań: na temat dewiacyjnych ciągów przyczynowych oraz na temat atypowej inflacji. Przeprowadzone zostało internetowe badanie ankietowe z udziałem 400 uczestników. Uczestnikom prezentowany był jeden z czterech scenariuszy (normalny ciąg przyczynowy vs dewiacyjny ciąg przyczynowy, naruszenie norm vs brak naruszenia norm). Uczestników poproszono o ocenę przyczynowości oraz intencjonalności jednego spośród sprawców w koniunkcyjnym scenariuszu. Wyniki badania potwierdziły hipotezę, że w dewiacyjnych ciągach przyczynowych sprawca postrzegany jest jako przyczyna skutku. Przewidywania, że w dewiacyjnych scenariuszach oceny intencjonalności będą niższe niż w normalnych, oraz że w dewiacyjnych scenariuszach oceny przyczynowości będą wyższe niż oceny intencjonalności, również zostały potwierdzone. Jednakże wyniki pokazują silny bimodalny rozkład ocen intencjonalności, wskazujący na polaryzację w odpowiedziach uczestników. Naruszenia norm nie wpłynęły istotnie na żaden z sądów. Wyniki tego badania poszerzają zrozumienie dewiacyjnych ciągów przyczynowych oraz ludowych intuicji na temat przyczynowości oraz intencjonalności. Stanowią one wyzwanie dla klasycznej analizy dewiacyjności przyczynowej, pokazując że ludzie nie zgadzają się z nią całkowicie. Badanie rodzi dalsze pytania dotyczące postrzegania intencjonalności w dewiacyjnych ciągach przyczynowych oraz wpływu naruszeń norm na sądy przyczynowe.

This thesis examines the problems of causation, intentionality, and deviant causal chains. Deviant causal chains are widely accepted as a difficulty for causal theories of action, as they serve as examples of behavior caused by intentions that fail to be intentional actions. However, it is unknown whether folk intuitions align with this analysis. Moreover, experimental philosophy describes an effect known as abnormal inflation, where norm violations inflate laypeople’s causal judgement in conjunctive scenarios. Crucially, this effect has not been examined in deviant causal structures. This study aims to further investigate folk intuitions on deviant causal chains. The primary goal of the study is to test folk intuitions about causation and intentionality in the presence of causal deviation, building on Lombrozo’s (2010) research on causal judgements. Additionally, this study aims to unify two separate lines of research: on deviant causal chains and abnormal inflation. An online survey study involving 400 participants was conducted. Participants were presented with one of four different vignettes (normal causal chain vs deviant causal chain, norm violation vs no norm violation) and were asked to judge the causality and intentionality of one of the two agents in the conjunctive scenario. The study results confirmed the prediction that in deviant causal chains the agent is judged as a cause of the outcome. Predictions that deviant scenarios will elicit lower intentionality ratings than normal scenarios, and that in deviant scenarios causation ratings will exceed intentionality ratings were also supported. However, the results show a strongly bimodal distribution of intentionality scores, indicating polarization in participants' responses. Finally, norm violations did not significantly affect either of the judgements in any way. The results of this study broaden the understanding of deviant causal chains and folk intuitions about causation and intentionality. The findings challenge the classical analysis of causal deviation by showing that laypeople do not fully agree with it. The study raises further questions about the perception of intentionality in deviant causal chains and norm violations’ influence on causal judgements.