Representation of female characters in Disney’s songs “Let It Go” and “Speechless”: A comparative analysis of English originals and Polish translations

Celem niniejszej pracy jest ocena wpływu tłumaczenia na przedstawienie bohaterek kobiecych na podstawie dwóch piosenek Disneya „Let It Go” oraz „Speechless”. W pierwszym rozdziale, który stanowi podstawę teoretyczną obecnego badania, omówiono literaturę dotyczącą portretu kobiet w filmach Disneya, meliczne ograniczenia przekładu z naciskiem na zasadę pięcioboju (Low, 2017) i techniki tłumaczeniowe wykorzystywane w tłumaczeniu piosenek. Rozdział drugi jest poświęcony metodologii oraz korpusowi badania, który składa się z dwóch oryginalnych piosenek Disneya „Let It Go” oraz „Speechless”, ich oficjalnych tłumaczeń użytych w polskim dubbingu i dodatkowego tłumaczenia “Speechless” przygotowanego do dubbingu, jednak niewykorzystanego przez wytwórnię. W rozdziale trzecim, stanowiącym część empiryczną pracy, przedstawiono analizę opartą na założeniach teoretycznych oraz przeprowadzoną zgodnie z przyjętą metodologią. Analiza polega na porównaniu sprawczości księżniczek w oryginalnych piosenkach i w tłumaczeniach poprzez ocenę ich odwagi, niezależności i asertywności. Ponadto, w pracy tej przeanalizowano wpływ strategii tłumaczeniowych i ograniczeń melicznych na zmiany w przedstawieniu bohaterek kobiecych. Na podstawie wyników można stwierdzić, że meliczne ograniczenia przekładu wywierają wpływ na wybory tłumaczy, a co za tym idzie, także na odrębne przedstawienie bohaterek kobiecych. Zaobserwowano również wyraźne różnice w ukazaniu sprawczości Elsy i Jasminy. W porównaniu z oryginałem, w przekładzie zostaje ona ujęta odmiennie – ulega albo osłabieniu, albo wzmocnieniu.

The aim of this study is to assess how translation influences the representation of female characters on the basis of two Disney songs “Let It Go” and “Speechless”. The first chapter, which provides the theoretical foundation for this study, outlines literature regarding the portrayal of women in Disney, melic constraints with the focus on the pentathlon principle (Low, 2017), and translation techniques frequently used in song translation. The second chapter is devoted to displaying the methodology and the corpus of the study that consisted of two original songs from Disney movies “Let It Go” and “Speechless”, their translations used in official Polish dubbing and an additional translation of “Speechless” prepared for the official dubbing, but not used by the production. The analysis conducted in the empirical part, presented in the third chapter, is based on the theoretical chapter and carried out in accordance with the prepared methodology. It relies on comparing the princesses' agency in original songs and their translations through assessing the character’s bravery, independence and assertiveness. Additionally, the thesis analyses the influence of translation strategies and melic constraints on the changes in female character representation. The results show that melic constraints influence translators’ choices and therefore influence the female character representation. Moreover, the analysis has proven that Polish portrayals of Elsa and Jasmine are distinct from the original ones, and present the princesses’ agency differently, which are either weakened or strengthened.