Stosowanie algorytmów sztucznej inteligencji przez pracodawców w stosunku do pracowników w świetle prawa krajowego i unijnego

Celem niniejszej pracy jest wskazanie aktów normatywnych i regulacji prawnych wyznaczających prawne ramy stosowania algorytmów sztucznej inteligencji przez pracodawców w stosunku do pracowników w Polsce w świetle porządku prawnego obowiązującego w okresie jej przygotowywania. Przygotowując opracowanie korzystano głównie z metody formalno-dogmatycznej polegającej na analizie krajowych i unijnych aktów normatywnych, które ze względu na swój charakter swoim zakresem stosowania obejmują również stosowanie sztucznej inteligencji. Położono także nacisk na charakter empiryczny pracy, analizując upublicznione dotychczas informacji o zastosowaniach sztucznej inteligencji przez pracodawców w stosunku do pracowników. Szczególną uwagę poświęcono także orzecznictwu – zarówno sądów powszechnych, jak i administracyjnych oraz organów administracyjnych. Założeniem niniejszej pracy było, że mimo braku obowiązujących wyspecjalizowanych aktów normatywnych bądź przepisów szczególnych regulujących stosowanie algorytmów sztucznej inteligencji, korzystanie z nich przez pracodawców jest uregulowane przepisami powszechnie obowiązującymi współcześnie. Praca składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy z nich poświęcony jest wprowadzeniu do problematyki oraz wyjaśnienie podstawowych pojęć związanych z tematyką sztucznej inteligencji będących elementem zainteresowania niniejszej pracy. Drugi rozdział skupia się na przedstawieniu dotychczas poznanych zastosowaniach sztucznej inteligencji przez pracodawców w stosunku do pracowników oraz jego znaczenia dla prawa pracy. Trzeci rozdział dedykowany został kompleksowej analizie omówieniu regulacji z zakresu polskiego krajowego porządku prawnego – od ustawy zasadniczej do będącego wciąż przedmiotem prac legislacyjnych projektu ustawy o związkach zawodowych. W rozdziale tym między innymi zostały wskazane zasady, jaki powinien kierować się pracodawca stosując algorytmy sztucznej inteligencji, jak również wskazano podstawy ewentualnej jego odpowiedzialności za działania sztucznej inteligencji. Rozdział czwarty z kolei, ostatni, stanowi analizę unijnych regulacji wyznaczających prawne ramy wykorzystywania algorytmów sztucznej inteligencji przez pracodawców w stosunku do pracowników. Wskazano w nim, że rolę w tym zakresie pełnią zarówno akty prawa pierwotnego Unii, jak i wyspecjalizowane akty prawa wtórnego oraz jakie to akty. Na podstawie wyników analizy konsekwentnie sformułowany został wniosek określający, że do stosowania algorytmów sztucznej inteligencji przez pracodawców w stosunku do pracowników znajdują odpowiednio zastosowanie przepisy już obecnie obowiązujące. Cel pracy został osiągnięty, a teza postawiona we wstępie potwierdzona.

The aim of this thesis is to indicate the normative acts and legal regulations setting the legal framework for the use of artificial intelligence algorithms by employers in relation to employees in Poland in the light of the legal order in force at the time of its preparation. The preparation of the study was mainly based on a formal and dogmatic method consisting in the analysis of national and EU normative acts, which, due to their nature, also include the use of artificial intelligence. Emphasis was also placed on the empirical nature of work, analysing the information published so far on the use of artificial intelligence by employers in relation to employees. Particular attention was also paid to the jurisprudence of common courts, administrative courts and administrative bodies. The assumption of the thesis was that despite the lack of specialized normative acts or special regulations regulating the use of artificial intelligence algorithms, their use by employers is regulated by generally applicable regulations today. The work consists of four chapters. The first one is devoted to an introduction to the issues and explanation of the basic concepts related to the subject of artificial intelligence, which are an element of interest of this work. The second chapter focuses on the presentation of the applications of artificial intelligence by employers in relation to employees and its significance for employment and labour law. The third chapter is devoted to a comprehensive analysis and discussion of regulations in the field of the Polish national legal system – from the Constitution to the draft law on trade unions, which is still being worked on. This chapter indicates, among other things, the principles that should be followed by the employer when using artificial intelligence algorithms, as well as indicates the basis for possible liability for the activities of artificial intelligence. The fourth chapter, and the last one, is an analysis of EU regulations setting out the legal framework for the use of artificial intelligence algorithms by employers in relation to employees. It points out that both primary EU legislation and specialised secondary legislation have a role to play in this regard, and which acts they are. On the basis of the results of the analysis, a conclusion has been consistently formulated stating that the regulations already in force apply to the use of artificial intelligence algorithms by employers in relation to employees. The aim of the work has been achieved, and the thesis stated in the introduction has been confirmed.