Pojęcie ,,beneficial owner rozpatrywane przez pryzmat koncepcji look - through approach na gruncie praktyki organów podatkowych, orzecznictwa i doktryny

Kwestia stosowania podejścia look-through w kontekście polskiego systemu fiskalnego jest zagadnieniem złożonym i niejednoznacznym. Koncepcja ta bowiem ma charakter wyłącznie doktrynalny. W obowiązujących przepisach – zarówno polskiego, jak i zagranicznego prawa podatkowego – brak jest regulacji odnoszących się bezpośrednio do tej materii. W konsekwencji, całość dyskusji opiera się na orzecznictwie sądów administracyjnych oraz indywidualnych interpretacjach podatkowych wydawanych przez organy podatkowe. Źródła te jednak nie przedstawiają jednolitego ani pewnego stanowiska, a tym samym nie dają gwarancji co do poglądu polskich organów podatkowych i sądów w zakresie dopuszczalności stosowania podejścia look-through w praktycznych stosunkach prawnych.

Niniejsza praca koncentruje się na analizie sytuacji prawnej dotyczącej podejścia look-through w polskim systemie podatkowym. Została ona podzielona na cztery rozdziały. W pierwszym rozdziale przedstawiono podstawowe pojęcia niezbędne do zrozumienia istoty problemu, w szczególności znaczenie terminu „rzeczywisty właściciel” w doktrynie prawa podatkowego – zarówno polskiego, jak i zagranicznego. Drugi rozdział ukazuje podejście look-through w świetle zagranicznej praktyki prawniczej oraz dyskursu akademickiego. Trzeci rozdział poświęcony jest analizie zastosowania tego podejścia na gruncie krajowego prawa podatkowego, ze szczególnym uwzględnieniem orzecznictwa sądów administracyjnych oraz motywów, jakimi kierują się one przy podejmowaniu rozstrzygnięć. Omówiono również dwa projekty objaśnień podatkowych, przedstawiając ich stanowiska oraz wpływ na wykładnię przyjmowaną przez polskie organy podatkowe. W ostatnim rozdziale podjęto próbę oceny praktycznego zastosowania podejścia look-through w Polsce i za granicą. Zbadano możliwość nadużywania tej koncepcji przez podmioty dążące do obniżenia swojego zobowiązania podatkowego. W pracy zawarto również analizę porównawczą praktyki stosowania podejścia look-through w Polsce i w innych krajach.

The issue of the look-through approach in the context of the Polish fiscal system is complex and ambiguous, because this concept is entirely doctrinal in nature. There are no provisions—either in Polish or foreign tax law—that directly regulate this matter. Consequently, the entire discourse is based on administrative court rulings and individual tax interpretations issued by tax authorities. However, neither of these sources offer a consistent or reliable perspective and thus do not provide certainty about the stance of Polish tax authorities and courts on the admissibility of applying the look-through approach in practical legal transactions. This thesis focuses on analyzing the legal situation surrounding the look-through approach within the Polish tax system. The work is divided into four chapters. The first chapter outlines the fundamental concepts necessary to understand the core of the problem, particularly the meaning of the term “beneficial owner” in both foreign and Polish tax law doctrine. The second chapter presents the look-through approach considering foreign legal practice and academic discourse. The third chapter addresses its application under domestic Polish tax law, highlighting the case law of administrative courts along with their reasoning. It also discusses two draft tax clarifications, their positions, and their influence on the interpretative stance of Polish tax authorities. Finally, the thesis explores the practical application of the look-through approach in both Poland and abroad. It examines the potential misuse of this concept by entities trying to reduce their tax liability. A comparative analysis of Polish and foreign practices in applying the look-through approach is also included.