Polityka rozszerzenia Unii Europejskiej wobec Czarnogóry i Serbii

W pracy podjęto się analizy polityki rozszerzenia Unii Europejskiej wobec państw Bałkanów Zachodnich, a w szczególności Czarnogóry oraz Serbii. Scharakteryzowano w niej etapy rozwoju Wspólnoty oraz zwrócono uwagę na elementy, którymi Unia wspiera państwa kandydujące, takie jak Program Stabilizacji i Stowarzyszenia oraz Instrument Pomocy Przedakcesyjnej. W pierwszym rozdziale przedstawiono również aktualną pozycję państw kandydujących do Unii z regionu Bałkanów Zachodnich. Krótko omówiono aktualny stan zaawansowania procesu integracji Albanii, Bośni i Hercegowiny, Macedonii Północnej oraz Kosowa. W kolejnych rozdziałach szczegółowo scharakteryzowano dwa tytułowe państwa – Czarnogórę i Serbię. Przedstawiono bariery, jakie stoją na ich drodze do wstąpienia do Unii Europejskiej. Zwrócono uwagę zarówno na sytuację zewnętrzną, jak i wewnętrzną. Głównym celem niniejszej pracy było wskazanie powodów, przez które Czarnogóra i Serbia mają trudności w spełnieniu wymagań stawianych przez Wspólnotę, a tym samym stania się jej członkiem. Przeanalizowano także progres jaki nastąpił w dostosowaniu się do standardów unijnych od początku ich zaangażowania w integrację europejską, aż do dzisiaj. Starano się również przedstawić politykę rozszerzenia wobec całego regionu z perspektywy Unii Europejskiej i jej członków. Pracę merytorycznie pogłębiły dwa częściowo ustrukturyzowane wywiady z ekspertami w danej dziedzinie – z profesorem Marko Babiciem oraz z Tomaszem Żornaczukiem. Aby szczegółowo zbadać temat posłużono się metodą porównawczą, by omówić podobieństwa i różnice w uczestnictwie Czarnogóry i Serbii w procesie integracji europejskiej. Wykorzystano również metodę analizy ilościowych i jakościowych danych zastanych, aby zobrazować zmiany w jakości demokracji czy społecznego poparcia dla członkostwa w UE w badanych państwach. Dzięki metodzie systemowej opisano poszczególne rozszerzenia Unii Europejskiej oraz proces, przez który przeszły oba państwa, aby znaleźć się na obecnym etapie integracji jako państwa kandydujące do członkostwa we Wspólnocie. Z pewnością należy stwierdzić, że proces integracji europejskiej wobec państwa Bałkanów Zachodnich spowolnił. W obu analizowanych państwach widoczny jest obecnie brak woli politycznej, aby stać się członkami Wspólnoty. Serbia charakteryzuje się istotnymi problemami wewnętrznymi, do których należy korupcja, ale również niestabilna sytuacja zewnętrzną, o czym świadczą chociażby stosunki z Kosowem. Należy stwierdzić, że zarówno Czarnogóra, jak i Serbia, które są najbardziej zaangażowane w procesie integracji, aktualnie nie spełniają wymagań niezbędnych do stania się członkiem Unii Europejskiej.

In the thesis, the author analyzed enlargement policy of the European Union towards Western Balkans, specifically Montenegro and Serbia. There is a characterization of stages of enlargement of the European Community. There also has been mentioned of how EU support candidates countries through Stabilization and Association Program and Instrument for Pre-accession Assistance. In chapter one, the current situation of EU membership candidates in the Western Balkans region has been described. The thesis shortly describes current state of the complicated integration process of Albania, Bosnia and Herzegovina, the Republic of North Macedonia, and Kosovo. In the next two chapters, two eponymous countries – Montenegro and Serbia – have been characterized. Challenges faced by both countries on the way of joining the EU have been displayed. Explained internal and external situation of the countries. The main research of this thesis was to indicate reasons why the two discussed countries have difficulties in adapting to the requirements expected by the EU. The thesis analyzed the program of Montenegro and Serbia in adapting to the EU standards from the beginning of their integration to this day. The enlargement policy towards the Western Balkans countries is also presented from the perspective of current EU members. Substantial value of this thesis has been enhanced by inclusion of two interviews with specialists in the field – the professor Marko Babić and Tomasz Żornaczuk. Comparative method helped to describe similarities and differences in the participation of Montenegro and Serbia in the European integration process. The quantitative and qualitative data analysis method was used to determine changes in the quality of democracy and the percentage of society’s support for European integration. By the system method, individual stages of the enlargement if the EU were described. It also analyzed progress of the Montenegro and Serbia that are trying to join to the European Community. It should be started that the process of the European integration towards Western Balkans countries has slowed down. It both discussed countries, there is lack of political will to become a member of the Union. Serbia is struggling with internal problems, for example corruption, but also an unstable external situations, which is highlighted by the conflict with Kosovo. It is certain that both Montenegro and Serbia, countries mostly engaged in the integration process, are still far from fulfilling requirements for becoming a member of the European Union.