Dobro dziecka jako klauzula generalna. Analiza orzecznictwa Sądu Najwyższego od 2020 r. w ujęciu teoretycznoprawnym

Niniejsza praca zajmuje się zagadnieniem zastosowania klauzul generalnych w uzasadnieniach decyzji sądowych. Badanie obejmuje analizę 150 orzeczeń zawierających zwrot niedookreślony „dobro dziecka”, wydanych przez Sąd Najwyższy po 2020 r. Wprowadzenie teoretyczne uwzględnia charakterystykę uzasadnień sądowych oraz klauzul generalnych, a także omówienie pojęcia dziecka oraz jego dobra w doktrynie. Zaproponowano także kryteria oceny prawidłowego zastosowania klauzul generalnych w motywach decyzji sądowych. Rozdział II obejmuje natomiast przedstawienie wyników analizy zebranego orzecznictwa. Scharakteryzowano w nim zwrot „dobro dziecka” w rozumieniu Sądu Najwyższego oraz omówiono celowość i racjonalność występowania naruszenia klauzuli generalnej w roli zarzutu kasacyjnego. Badanie koncentrowało się także na znaczeniu, jakie klauzula generalna dobra dziecka przyjmowała w uzasadnieniach poszczególnych orzeczeń. Ostatni rozdział stanowi syntezę wniosków pośrednich, z uwzględnieniem sprawdzenia realizacji i adekwatności przedstawionych wymogów zastosowania klauzul generalnych. Dokonano także ewaluacji przyjętej metody i zaproponowano rozwiązania zidentyfikowanych problemów. Zakończenie wyraża refleksję dotyczącą miejsca i funkcjonowania klauzul generalnych w systemie prawa. Sporządzono również bilans zysków i strat wynikających z takiego stanu rzeczy oraz wyciągnięto wnioski na temat niedookreślonej natury prawa.

This thesis examines the use of general clauses in the reasoning of judicial decisions. The study is based on an analysis of 150 judgments issued by the Polish Supreme Court after 2020 that contain the indeterminate term “the welfare of the child.” The theoretical part of the thesis presents the characteristics of judicial reasoning and general clauses, as well as a discussion of the concepts of the child and the child’s welfare in legal scholarship. It also proposes criteria for assessing the proper application of general clauses in the reasoning of judicial decisions. Chapter Two presents the results of the analysis of the collected case law. It characterizes the notion of “the welfare of the child” as interpreted by the Supreme Court and discusses the purposefulness and rationality of alleging a violation of this general clause as a ground for a cassation appeal. The study also focuses on the role and significance attributed to “the welfare of the child” clause in the reasoning of individual judgments. The final chapter synthesizes the intermediate findings, including an assessment of whether the proposed requirements for the proper application of general clauses were fulfilled and whether they proved adequate. It also evaluates the adopted research method and proposes solutions to the problems identified during the study. The conclusion offers reflections on the place and functioning of general clauses within the legal system. It also provides an assessment of the advantages and disadvantages arising from their use and draws broader conclusions regarding the inherently indeterminate nature of law.