Erdélyi és magyarországi hírportálokon publikált magyarnyelvű erdélyi közoktatásról szóló cikkek kritikai elemzése

Praca podejmuje temat krytycznej analizy tworzenia tożsamości narodowej w artykułach węgierskiego portalu informacyjnego Index.hu oraz siedmiogrodzkiego węgierskojęzycznego Maszol.ro w zakresie informacji związanych z edukacją węgierskojęzyczną w Siedmiogrodzie. W pracy przeanalizowano osiem takich artykułów opublikowanych pomiędzy 2022 i 2025 rokiem. Głównym narzędziem analizy są strategie opracowane przez przedstawicieli nurtu dyskursywno-historycznego. W części teoretycznej, poza prezentacją narzędzi, przybliżone zostały elementy istotne z punktu widzenia omawianego tematu, tj. relacje pomiędzy Węgrami i diasporą węgierską, relacje pomiędzy Rumunią i mniejszością węgierską, historia edukacji węgierskojęzycznej w Rumunii. Omówiono również powiązania portali Maszol.ro i Index.hu, w szczególności zwrócono uwagę na fakt, że nie są one niezależne od władz politycznych. W części praktycznej przeanalizowano artykuły pod kątem rozpoznania konkretnych mikrostrategii, które zidentyfikowano na poziomie elementów leksykalnych i gramatycznych, a w dalszej kolejności podsumowano częstotliwość i istotę użycia poszczególnych makrostrategii. Okazało się, że w artykułach Index.hu zwraca się więcej uwagi na rolę Węgier w sprawach dotyczących siedmiogrodzkich Węgrów, próbując powołać się m.in. na związki historyczne. Z kolei w przypadku Maszol.ro więcej miejsca poświęca się wzmacnianiu poczucia tożsamości Węgrów siedmiogrodzkich m.in. poprzez rozważanie różnic wśród diaspory, a także podejmowanie tematu skomplikowanych relacji siedmiogrodzkich Węgrów z władzami rumuńskimi i językiem rumuńskim, co jednak nie przekłada się na widoczne konstruowanie powiązań tożsamości siedmiogrodzkich Węgrów z rumuńską tożsamością narodową.

The thesis undertakes a critical analysis of the construction of national identity in articles on issues related to Hungarian-language education in Transylvania published by the Hungarian news website Index.hu and the Hungarian-language Transylvanian news website Maszol.ro. The study examines eight such articles published between 2022 and 2025. The main analytical tools are the strategies developed by representatives of the discourse-historical approach. In the theoretical part, in addition to presenting the analytical tools, aspects relevant to the topic are discussed, such as the relations between Hungary and the Hungarian diaspora in Transylvania, the relations between Romania and the Hungarian minority, and the history of Hungarian-language education in Romania. The characteristics of Maszol.ro and Index.hu are also provided, with particular attention to the fact that neither outlet is independent from political influences. In the practical part, the articles are analyzed with regard to specific microstrategies, which are identified at the lexical and grammatical levels, and subsequently the frequency and importance of the use of the macrostrategies is summarized. The analysis shows that the articles published by Index.hu devote more attention to Hungary’s role in matters concerning Transylvanian Hungarians, often referring to the historical ties. By contrast, Maszol.ro places greater emphasis on strengthening the identity of Transylvanian Hungarians, for instance, by discussing differences within the diaspora and addressing the complexity of the relations between the Transylvanian Hungarians and the Romanian authorities and the Romanian language. This, however, does not translate into the construction of a Transilvanian Hungarian identity that would be visibly connected to Romanian national identity.

A dolgozatban a nemzeti identitás teremtésével kapcsolatos kritikai diskurzuselemzést végezek a magyarországi Index.hu és az erdélyi magyar-nyelvű Maszol.ro hírportál által publikált, az erdélyi magyar nyelvű közoktatásról szóló cikkek alapján. A tanulmány nyolc ilyen, 2022 és 2025 között megjelent cikket vizsgál. A fő elemzőeszközök a diskurzustörténeti megközelítés képviselői által kidolgozott stratégiák. Az elméleti részben, az elemzőeszközök bemutatása mellett a témához kapcsolódó szempontokat is tárgyalom, például Magyarország és az erdélyi magyarság közötti kapcsolatokat, Románia és az erdélyi magyarság közötti kapcsolatokat, valamint a romániai magyar nyelvű oktatás történetét. A Maszol.ro és az Index.hu jellemzőit is bemutatja, különös tekintettel arra, hogy mind a kettő sem független a politikai befolyásoktól. A gyakorlati részben a cikkeket konkrét mikrostratégiák szempontjából elemzem, amelyeket lexikai és nyelvtani szinten azonosíthatók, majd összefoglalom a használt makrostratégiák gyakoriságát és jelentőségét. Az elemzés azt mutatja, hogy az Index.hu által publikált cikkek nagyobb figyelmet szentelnek Magyarország szerepének az erdélyi magyarokat érintő ügyekben, gyakran a történelmi kapcsolatokra utalva. Ezzel szemben, a Maszol.ro nagyobb hangsúlyt fektet az erdélyi magyarok identitásának erősítésére, például a határon túli magyarságon belüli különbségeken keresztül, valamint az erdélyi magyarok és a román hatóságok, illetve a román nyelv közötti kapcsolatok összetettségének vizsgálatán keresztül. Ez azonban nem jelenti egy olyan identitás teremtését, amelyik az erdélyi magyar identitást összekapcsolná a román nemzeti identitással.