Nieprzekładalność kulturowa w tłumaczeniu audiowizualnym na przykładzie polskich i węgierskich podpisów do serialu „Brooklyn 99”

Celem pracy jest przedstawienie pojęcia nieprzekładalności kulturowej i opisanie technik tłumaczeniowych stosowanych w przypadku tłumaczenia elementów nacechowanych kulturowo w przekładzie audiowizualnym. W części teoretycznej pracy zdefiniowano nieprzekładalność kulturową, a także opisano podstawowe techniki tłumaczeniowe stosowane w przekładzie elementów nacechowanych kulturowo oraz zasady obowiązujące w przypadku tłumaczenia tekstów audiowizualnych w formie podpisów. W części praktycznej przedstawiono przykłady fragmentów serialu „Brooklyn 99” zawierające elementy nacechowane kulturowo wraz z ich tłumaczeniem na język polski i węgierski, wykazując, w jaki sposób i za pomocą której techniki zostały one przetłumaczone na obydwa języki docelowe. Zebrane w ten sposób dane zestawiono następnie w celu przeanalizowania częstotliwości, z jaką wybrane techniki zostały zastosowane w procesie tłumaczenia serialu. Na tej podstawie stwierdzono, że najczęściej stosowanymi technikami były uznany ekwiwalent i ekwiwalent funkcjonalny, natomiast najrzadziej używane były hiperonim oraz opuszczenie. Zauważono również, że ze względu na specyfikę przekładu audiowizualnego ani razu nie zastosowano technik wydłużających tłumaczony tekst: ekwiwalentu opisowego, reprodukcji z objaśnieniami oraz tłumaczenia syntagmatycznego z objaśnieniami.

The aim of this study is to present the concept of cultural untranslatability and to describe translation techniques used when translating culturally marked elements in audiovisual translation. In the theoretical part of the study, cultural untranslatability is defined, along with an overview of the basic translation techniques applied to culturally marked elements and the rules governing the translation of audiovisual texts in the form of subtitles.The practical part presents examples of excerpts from the TV series 'Brooklyn 99' that include culturally marked elements, along with their translations into Polish and Hungarian. These examples illustrate how and with which techniques these elements were translated into both target languages. The collected data was then compiled to analyze the frequency with which selected techniques were used in the translation process of the series. Based on this analysis, it was concluded that the most frequently used techniques were the recognized equivalent and the functional equivalent, while the least frequently used were the hyperonym and omission. It was also noted that, due to the specific nature of audiovisual translation, techniques that lengthen the translated text, such as descriptive equivalent, reproduction with explanation, and syntagmatic translation with explanation, were not used at all.