Czas, który został. Fotografia dokumentalna jako forma opowieści o starości i jej wymiarze społecznym

Praca koncentruje się na ukazaniu starości jako doświadczenia złożonego, wielowymiarowego oraz silnie zakorzenionego w indywidualnych historiach jednostek. Punktem wyjścia do rozważań była analiza literatury z zakresu psychologii rozwojowej, gerontologii społecznej oraz teorii fotografii, które pozwoliły na zarysowanie kontekstu teoretycznego dotyczącego procesu starzenia się oraz jego społecznego odbioru. Szczególną uwagę poświęcono problemom takim jak samotność, wykluczenie społeczne oraz potrzeba relacji międzyludzkich w późnym etapie życia.

Integralną częścią pracy jest autorski projekt fotograficzny zrealizowany w Domu Pomocy Społecznej „Budowlani” w Warszawie. Projekt opiera się na fotografii dokumentalnej, której celem było uchwycenie codzienności mieszkańców oraz ukazanie ich w sposób autentyczny, pozbawiony stereotypów i uproszczeń. Powstałe fotografie stanowią zapis zarówno momentów samotności i wycofania, jak i sytuacji relacyjnych, opartych na obecności, bliskości oraz wspólnym doświadczeniu. Analiza wybranych zdjęć pozwoliła na pogłębioną interpretację przedstawionych sytuacji, ze szczególnym uwzględnieniem emocji, relacji oraz kontekstów, które nie są bezpośrednio widoczne w obrazie. W pracy podkreślono, że starość nie jest jednorodnym etapem życia, lecz przestrzenią różnorodnych doświadczeń, w której kluczową rolę odgrywa obecność drugiego człowieka.

         Projekt ma również wymiar społeczny i refleksyjny oraz stanowi próbę zwrócenia uwagi na często pomijaną rzeczywistość osób starszych oraz zachęca do większej uważności i empatii wobec tej grupy. Fotografia została wykorzystana nie tylko jako narzędzie dokumentacyjne, ale także jako środek budowania dialogu i wrażliwości społecznej.

The thesis focuses on portraying old age as a complex and multidimensional experience deeply rooted in the individual life stories of older people. The theoretical framework is based on literature in the fields of developmental psychology, social gerontology, and photography theory, providing the context for understanding the ageing process and its social perception. Particular attention is paid to issues such as loneliness, social exclusion, and the need for interpersonal relationships in later life.

An integral part of the thesis is an original documentary photography project carried out at the “Budowlani” Nursing Home in Warsaw. The project aims to capture the everyday lives of its residents and present them in an authentic way, free from stereotypes and simplifications. The photographs document both moments of solitude and withdrawal, as well as situations that reflect human relationships, presence, closeness, and shared experiences. The analysis of selected photographs provides an in-depth interpretation of the depicted situations, with particular emphasis on emotions, interpersonal relationships, and the contexts that are not immediately visible in the image. The thesis demonstrates that old age is not a homogeneous stage of life but rather a space of diverse experiences in which the presence of another person plays a fundamental role.

The project also has a social and reflective dimension. It seeks to draw attention to the often-overlooked reality of older people while encouraging greater sensitivity and empathy towards this group. In this context, photography is treated not only as a documentary tool but also as a means of fostering dialogue and promoting social awareness.