Arelene, Arelicki, Areloński? Comparative Translation Analysis of Fictional Proper Names on the Example of Brandon Sanderson’s Fantasy Novel “Elantris”

Kluczowym celem poniższego badania było wykazanie, jakie techniki tłumaczeniowe zostały zastosowane przy tłumaczeniu fikcyjnych nazw własnych na podstawie amerykańskiej książki fantasy zatytułowanej „Elantris”. Początkowo książka została przetłumaczona w 2007 roku przez Aleksandrę Jagiełowicz, a w 2015 roku tłumaczenie doczekało się nowej wersji z związku z wprowadzonymi przez autora zmianami w tekście z okazji dziesiątej rocznicy ukazania się jego debiutu. Poprawione wydanie nie zostało jednak przetłumaczone przez tę samą tłumaczkę, ale przez Annę Studniarek. Analiza porównawcza obejmuje zatem oba przekłady oraz poddaje ocenie rozwiązania translatorskie, pod kątem różnych czynników. Ponadto analiza jest rozszerzona o omówienie przymiotników będących pochodnymi nazw własnych, przez co również o neologizmy. Uzupełnieniem pracy badawczej jest obszerna część teoretyczna obejmująca zarys dziedziny jaką jest translatoryka, zagadnienie nazw własnych, a także złożoność fantastyki. Z kolei w części metodologicznej przedstawiony został sposób przeprowadzenia analizy porównawczej, w tym również zmiany naniesione przez Brandona Sandersona w dziesiątym, jubileuszowym wydaniu, jak i cel pracy, a także etapy zestawiania nazw własnych i ich późniejszej analizy. Zwieńczeniem badania są wnioski płynące z analizy porównawczej obu polskich przekładów względem oryginału, które zostały dodatkowo pogłębione o osobiste uwagi Anny Studniarek poczynione w trakcie wywiadu z tłumaczką. Analiza ujawniła, że jednymi z najczęściej stosowanych technik tłumaczeniowych są reproduction i transliteration techniques. Należy również zaznaczyć, że pierwsze tłumaczenie „Elantris” wymagało korekty nawet bez zmian poczynionych przez autora.

The primary objective of the following research was to establish which translation techniques were applied to translate fictional proper names based on the American fantasy novel entitled Elantris. It should be underlined that initially the book was translated in 2007 by Aleksandra Jagiełowicz, and in 2015 the translation required a new version due to the fact that the author, for the tenth anniversary of his debut novel, introduced adjustments in the sheer text. Nonetheless, the revised edition was not translated by the same translator but by Anna Studniarek. Therefore, the study revolves around the comparative analysis of the two translations and assesses the translation solutions, considering various factors. Additionally, the analysis is extended with the examination of adjectives derived from proper names, hence, neologisms as well. The research is preceded by a comprehensive theoretical part regarding a glimpse into translation studies, an overview of proper names, along with the intricacies of fantasy literature. As far as the methodology is concerned, it outlines how the comparative analysis was conducted, encompassing the changes implemented by Brandon Sanderson in the tenth-anniversary edition, the aims of the study, and the gradual process of collecting proper names and their further elaboration. The thesis is concluded with the outcome of the comparative analysis of the two Polish translations in comparison with the original, which is enriched by Anna Studniarek’s remarks addressed during the carried-out interview with the translator. It was found that some of the most frequently employed translation techniques are reproduction and transliteration techniques. Moreover, the primary translation of Elantris necessitated a revised edition even without the modifications made by the author.