数詞と引用表現の関係に関する統合的分析

Poniższa praca, “Składniowa analiza relacji liczebników i wyrażeń cytacyjnych”, podejmuje problem relacji składniowych pomiędzy liczebnikami a wyrażeniami cytacyjnymi w japońskich konstrukcjach przytoczeniowych. W pracy podjęta została problematyka zasięgu liczebnika względem głównego czasownika w zdaniu oraz wyrażenia cytacyjnego. W pracy zastosowany został podział czasowników w oparciu o klasyfikację zaproponowaną w The Binding Hierarchy and the Typology of Complements (Givón, 1970) i współcześnie podjętą w badaniach prowadzonych przez Susi Wurmbrand. Przykłady pochodzące z korpusu języka japońskiego Chūnagon zostały sklasyfikowane według typu występującego w nich czasownika głównego oraz tego, czy wyrażenie cytacyjne jest dopełnieniem tego czasownika, czy też adiunktem. W przypadku czasowników sklasyfikowanych jako słabe czasowniki postawy epistemicznej (weak epistemic attitude verbs), wyrażenie cytacyjne występujące w zdaniu zawsze pojawiaj się jako dopełnienie czasownika. W przypadku czasowników określonych jako mocne czasowniki postawy epistemicznej (strong epistemic attitude verbs) możliwa staje się analiza wyrażenia cytacyjnego zarówno w charakterze dopełnienia, jak i adiunktu. Wreszcie, w przypadku czasowników wysoce emotywnych (emotive-high verbs) oraz wszystkich innych czasowników, wyrażenie cytacyjne może występować wyłącznie jako adiunkt. Dalsza analiza wykazuje,, że w przypadku zdań w których wyrażenie cytacyjne jest dopełnieniem czasownika głównego, zasięg liczebnika zawsze obejmuje zarówno czasownik główny, jak i wyrażenie cytacyjne. Z kolei w przypadku zdań w których wyrażenie cytacyjne pełni rolę adiunktu, możliwa jest więcej niż jedna interpretacja. Zarówno interpretacja, w której zasięg liczebnika obejmuje zarówno czasownik główny, jak i wyrażenie cytacyjne, jak i ta, w której zasięg liczebnika obejmuje jedynie czasownik główny, są możliwe. W oparciu o wyniki przeprowadzonej analizy składniowej okazuje się, że w przypadku zdań, w których zasięg liczebnika jest niejednoznaczny (możliwa jest więcej niż jedna interpretacja takiego zdania), niejednoznaczność nie jest możliwa do formalnego ujęcia na poziomie analizy składniowej. W tym wypadku właściwą staje się dalsza analiza na poziomie semantycznym.

The following thesis, “Syntactic analysis of the relation between numerals and quotative expressions,” addresses the problem of syntactic relationships between numerals and quotative expressions in Japanese citation constructions. The paper addresses the problem of the range of the numerator in relation to the main verb in the sentence and the quotative expression. The thesis applies the division of verbs based on the classification proposed in The Binding Hierarchy and the Typology of Complements (Givón, 1970) and contemporarily taken up in the research conducted by Susi Wurmbrand. Examples from the Chūnagon Japanese language corpus were classified according to the type of main verb occurring in them and whether the quotation phrase is a complement of that verb or an adjunct. For verbs classified as weak epistemic attitude verbs, the quotative expression occurring in the sentence always appears as a verb complement. In the case of verbs defined as strong epistemic attitude verbs, it becomes possible to analyze the quotative expression both as a complement and as an adjunct. Finally, in the case of emotive-high verbs and all other verbs, the quotative expression can only appear as an adjunct. Further analysis shows that for sentences in which the quotative expression is the complement of the main verb, the scope of the numeral always includes both the main verb and the quotative expression. In contrast, in the case of sentences in which the quotative expression acts as an adjunct, more than one interpretation is possible. Both the interpretation in which the scope of the numeral includes both the main verb and the quotative expression and the one in which the scope of the numeral includes only the main verb are possible. Based on the results of the syntactic analysis carried out, it turns out that in the case of sentences in which the scope of the numerator is ambiguous (more than one interpretation of such a sentence is possible), the ambiguity is not possible to formally capture at the level of syntactic analysis. In this case, further analysis at the semantic level becomes appropriate.

以下の論文「数詞と引用表現の関係に関する統合的分析」は、日本語の引用構文における数詞と引用表現の統語的関係の問題を扱っている。本論では、文中の主動詞と引用表現との関係における数字の範囲の問題を取り上げる。　　 本論では、「The Binding Hierarchy and the Typology of Complements」（Givón, 1970）で提唱され、Susi Wurmbrandの研究で同時期に取り上げられた分類に基づく動詞の分類を用いる。中納言日本語コーパスの例を、その中に出てくる主動詞の種類と、引用表現がその動詞の補語であるか付属語であるかによって分類した。（weak epistemic attitude verbs）に分類される動詞の場合、文中に出現する引用表現は常に動詞の補語として現れる。強認識論的態度動詞（strong epistemic attitude verbs）と定義される動詞の場合、引用表現は補語としても付加語としても分析することが可能になる。最後に、感情的態度の強い動詞（emotive-high verbs）とその他の動詞の場合、引用表現は付加詞としてのみ出現します。 さらに分析すると、引用表現が主動詞の補語である文の場合、数詞の範囲は常に主動詞と引用表現の両方を含む。これに対して、引用表現が付属表現として働く文では、複数の解釈が可能である。数詞の範囲が主動詞と引用表現の両方を含む解釈と、数詞の範囲が主動詞のみを含む解釈の両方が可能である。 構文解析の結果、数字の範囲があいまいな文（複数の解釈が可能な文）の場合、構文解析のレベルではそのあいまいさを形式的にとらえることはできないようだ。この場合、意味レベルでの分析が必要になる。