Neutralność Szwajcarii w kontekście wojny ukraińsko-rosyjskiej w latach 2014-2025

Niniejsza praca magisterska analizuje proces ewolucji polityki neutralności Konfederacji Szwajcarskiej, wychodząc od jej historycznych i prawnomiędzynarodowych fundamentów, a następnie badając jej transformację w obliczu wojny rosyjsko-ukraińskiej w latach 2014–2025. Głównym celem badawczym jest odpowiedź na pytanie, czy w realiach pełnoskalowego konfliktu zbrojnego w Europie Szwajcaria zdołała utrzymać swój ugruntowany od wieków status, czy też zmuszona była zmodyfikować jego ramy pod wpływem presji zachodnich sojuszników i własnych interesów gospodarczych. Wykorzystując w analizie paradygmat konstruktywistyczny, praca udowadnia, że po inwazji w 2022 roku Szwajcaria odeszła od klasycznej, biernej neutralności na rzecz modelu neutralności asymetrycznej (zróżnicowanej). Zmiana ta doprowadziła do wdrożenia unijnych pakietów sankcyjnych i masowego zamrożenia rosyjskich aktywów, co stanowiło bezprecedensowe polityczne opowiedzenie się po stronie zaatakowanej Ukrainy. Jednocześnie badania wykazują, że nowa szwajcarska racja stanu posiada twarde granice, czego najdobitniejszym dowodem jest rygorystyczne utrzymanie wymogów neutralności militarnej oraz kategoryczny zakaz reeksportu uzbrojenia do strefy konfliktu. Ostatecznie praca dowodzi, że w dobie głębokiego kryzysu europejskiej architektury bezpieczeństwa, szwajcarska neutralność przestała być sztywnym dogmatem, stając się elastycznym narzędziem dyplomatycznym, które pozwala na zachowanie tożsamości państwa przy jednoczesnym obronieniu jego strategicznych interesów na arenie międzynarodowej.

This master's thesis analyzes the evolutionary process of the Swiss Confederation's neutrality policy, starting from its historical and international legal foundations, and subsequently examining its transformation in the face of the Russian-Ukrainian war between 2014 and 2025. The main research objective is to determine whether Switzerland managed to maintain its centuries-old status during a full-scale armed conflict in Europe, or if it was forced to modify its framework under the pressure of Western allies and its own economic interests. Utilizing a constructivist paradigm, the thesis demonstrates that following the 2022 invasion, Switzerland shifted from classic, passive neutrality towards a model of asymmetric (differentiated) neutrality. This shift led to the implementation of EU sanction regimes and the massive freezing of Russian assets, signifying an unprecedented political alignment with the attacked Ukraine. At the same time, the research shows that the new Swiss raison d'état has strict limits, evidenced by the rigorous maintenance of military neutrality requirements and an absolute ban on the re-export of weapons to the conflict zone. Ultimately, the thesis proves that in an era of profound crisis within the European security architecture, Swiss neutrality has ceased to be a rigid dogma, becoming a flexible diplomatic tool that allows the state to preserve its identity while simultaneously defending its strategic interests in the international arena.