Aktor w teatrze telewizji. Analiza ról Tadeusza Łomnickiego w wybranych spektaklach

Niniejsza praca podejmuję tematykę wykorzystywanych przez aktora środków wyrazu w spektaklach teatru telewizji. Na podstawie trzech wybranych przykładów realizacji telewizyjnych z udziałem Tadeusza Łomnickiego, powszechnie uważanego na jednego z najwybitniejszych przedstawicieli polskich aktorów, autorka pracy zbadała wpływ medium telewizyjnego na używane środki aktorskiego wyrazu. Jego trzy role w spektaklach: „Makbet”, „Ostania taśma” oraz „Stalin”, zostały przeanalizowane, w celu potwierdzenia hipotezy, iż specyficzny rodzaj aktorstwa w teatrze telewizyjnym, łączy w sobie środki zarówno teatralne, jak i filmowe. Rozpatrywanie powyższej hipotezy, poparte było następującymi pytaniami badawczymi. Jakie elementy składają się na warsztat aktorski? Czym charakteryzuje się telewizja jako medium oraz spektakle telewizyjne? Ponadto, czym charakteryzuje się aktorstwo w teatrze telewizyjnym i jakie środki wyrazu są w nim wykorzystywane?

Autorka pracy najpierw skupiła się na poszczególnych elementach warsztatu aktorskiego, historii Teatru Telewizji w Polsce oraz cechach telewizji jako medium, by w części badawczej niniejszej pracy, podjąć się analizy ról T. Łomnickiego, w celu wyszczególnienia cech charakterystycznych aktorstwa w teatrze telewizyjnym. Metody badawcze zastosowane w tym badaniu, to analiza treści oraz case study, przy jednoczesnym wykorzystaniu narzędzia, jakim są wywiady pogłębione. Praca została napisana w oparciu o źródła naukowe z zakresu dziennikarstwa, wiedzy o teatrze oraz aktorstwa. Niniejsze badanie wykazało, iż sposób gry aktorskiej w teatrze telewizji, istotnie, opiera się na odpowiednim wyważeniu i dostosowaniu środków wykorzystywanych w teatrze dramatycznym, w konfrontacji ze specyfiką i intymnością kamery telewizyjnej. Wymaga to od aktora świadomości hybrydowej formuły medium, jakim jest teatr telewizji.

This work addresses the topic of the means of expression used by actors in television theater productions. Focusing on three selected TV adaptations featuring Tadeusz Łomnicki—widely regarded as one of Poland's most distinguished actors—the author examines the influence of the television medium on the acting methods employed. His three roles in productions: “Makbet”, “Ostatnia taśma”, and “Stalin” were analyzed to confirm the hypothesis that the specific type of acting in television theater combines both theatrical and cinematic techniques. To explore this hypothesis, the study addresses the following research questions: What elements comprise an actor’s craft? What are the distinctive features of television as a medium and television theater productions? Furthermore, how does acting in television theater differ from other forms, and what specific means of expression are utilized?

The author first focused on the individual components of the actor’s craft, the history of Polish Television Theater, and the features of television as a medium. In the research part of the work, the analysis of Tadeusz Łomnicki’s roles was conducted to identify the characteristics of acting in television theater. The research section then focuses on analyzing Łomnicki's performances to identify the defining features of acting in television theater. The thesis was written based on scholarly sources in the fields of journalism, theater studies, and acting. This study showed that the acting style in television theater indeed relies on a careful balance and adjustment of techniques used in dramatic theater, in contrast with the specificity and intimacy of the television camera. This requires the actor to be aware of the hybrid nature of the television theater medium.