Pojęcie lęku. Od Hegla i Heideggera do psychoanalizy

Praca wychodzi od analizy Fenomenologii ducha i Bycia i czasu. Za punkt wyjścia analizy służy para pojęciowa „lęk i strach”. Rozróżnienie to zostaje wywiedzione z Bycia i czasu, a następnie odnalezione w Fenomenologii ducha. Za każdym razem prowadzi ono do problemu śmierci, lecz ujętej pojęciowo na różne sposoby. Odnalezienie tej różnicy i poziomu, na którym się ona znajduje, umożliwia przejście do krytyki idei tożsamości języka i śmierci (jako tego, co zostaje odsłonięte w lęku). Krytyka ta opiera się na myśli Giorgio Agambena. Jako obiekt lęku w filozofii Hegla i Heideggera zostaje określona negatywność. W drugiej części analizowana jest alternatywna konceptualizacja lęku na podstawie myśli psychoanalitycznej. Punktem wyjścia jest tu analiza różnych poglądów Freuda na temat lęku. Zmiana konceptualizacji dokonuje się w eseju Freuda o pojęciu niesamowitego. Zawarte w myśli Freudowskiej aporie znajdują następnie swoje rozwinięcie w myśli Lacana. Ten, jako psychoanalityk wykładający na wydziale filozofii, tworzy pojęcie lęku w bezpośredniej polemice z Heglem i Heideggerem. Odtworzenie go stanowi zadanie ostatnich rozdziałów pracy.

The paper starts by analysing the Phenomenology of Spirit and Being and Time. The analysis begins with the conceptual pair of anxiety and fear. This differentiation is derived from Being and Time and consequently found in the Phenomenology of Spirit. Each time the differentiation leads to the question of death, it is approached through different conceptualisations. Finding the difference and the level at which it is located allows for a passage into the critique of the identity of the language and death (as the object unveiled in anxiety). This critique is based on the thought of Giorgio Agamben. Negativity is identified as the object of anxiety in the philosophies of Hegel and Heidegger. Throughout the second part, an alternative conceptualisation of anxiety is analysed through psychoanalytical thought. It begins with an analysis of different ideas of anxiety found in the works of Sigmund Freud. The main shift in his thought can be found in his essay on the concept of the uncanny. The aporias of Freud’s thought are analysed from the Lacanian perspective. He, as a psychoanalyst lecturing on the faculty of philosophy, conceptualises anxiety in the polemic against Hegel and Heidegger. The recreation of it is the task of the last chapters of this paper.