Ewolucja polityki zagranicznej Chińskiej Republiki Ludowej wobec państw Azji Południowo-Wschodniej w latach 2012-2025

Przedmiotem pracy jest ewolucja polityki zagranicznej Chińskiej Republiki Ludowej wobec państw Azji Południowo-Wschodniej w latach 2012–2025. Analiza koncentruje się na zmianach w sposobie działania Pekinu po objęciu władzy przez Xi Jinpinga oraz ich znaczeniu dla pozycji Chin w regionie.

Objęcie władzy przez Xi Jinpinga kontynuowało wcześniejszy kierunek polityki jednocześnie wyraźnie zwiększając jej skalę, intensywność i stopień koordynacji. Chiny rozbudowały dyplomację sąsiedztwa, pogłębiły współpracę z ASEAN oraz zaczęły szerzej wykorzystywać własne inicjatywy regionalne. Najważniejszym instrumentem oddziaływania pozostawała współpraca gospodarcza i infrastrukturalna, realizowana między innymi poprzez handel, inwestycje, kredyty, Inicjatywę Pasa i Szlaku oraz regionalne porozumienia handlowe. Uzupełniały ją działania polityczno-dyplomatyczne, wojskowe i strategiczne, a także instrumenty soft power.

Ewolucja polityki Chin w latach 2012–2025 polegała przede wszystkim na coraz bardziej aktywnym i skoordynowanym dążeniu Pekinu do umacniania wpływów w Azji Południowo-Wschodniej. ChRL utrwaliła pozycję najważniejszego partnera gospodarczego regionu i zwiększyła zdolność oddziaływania na zachodzące w nim procesy polityczne, przyczyniając się do zmiany regionalnego układu sił oraz charakteru relacji między państwami. Nie uzyskała jednak niekwestionowanego przywództwa. Państwa regionu nie były biernymi odbiorcami chińskiej polityki, korzystały one ze współpracy z Pekinem, równocześnie dywersyfikowały partnerstwa i chroniły swoją autonomię strategiczną. Polityka Chin wzmacniała znaczenie ASEAN jako forum regionalnego dialogu, lecz zarazem wystawiała na próbę spójność organizacji i jej zdolność do wypracowywania wspólnego stanowiska. Utrzymujące się spory terytorialne, zwłaszcza na Morzu Południowochińskim, nadal ograniczały rozwój wzajemnego zaufania i pozostawały jednym z głównych źródeł napięć w regionie.

This thesis examines the evolution of the foreign policy of the People’s Republic of China towards Southeast Asian states between 2012 and 2025. The analysis focuses on changes in Beijing’s approach following Xi Jinping’s assumption of power and their significance for China’s position in the region.

Xi Jinping’s rise to power did not alter the fundamental direction of Chinese foreign policy, but it significantly increased its scale, intensity and level of coordination. China expanded its neighbourhood diplomacy, deepened cooperation with ASEAN and began to make broader use of its own regional initiatives. Economic and infrastructural cooperation remained its most important instrument of influence, implemented through trade, investment, loans, the Belt and Road Initiative and regional trade agreements. These were complemented by political and diplomatic measures, military and strategic activities, as well as soft-power instruments.

The evolution of China’s policy between 2012 and 2025 was characterised primarily by Beijing’s increasingly active and coordinated efforts to strengthen its influence in Southeast Asia. The PRC consolidated its position as the region’s leading economic partner and enhanced its ability to influence regional political processes, thereby contributing to changes in the regional balance of power and relations among regional states. However, China did not achieve uncontested leadership. Southeast Asian states were not passive recipients of Chinese policy, they benefited from cooperation with Beijing while simultaneously diversifying their partnerships and protecting their strategic autonomy. China’s policy strengthened ASEAN’s importance as a forum for regional dialogue, while also testing the organisation’s cohesion and its ability to formulate a common position. Unresolved territorial disputes, particularly in the South China Sea, continued to hinder the development of mutual trust and remained a major source of regional tension.