Fundacja rodzinna w polskim systemie prawnym

Celem niniejszej pracy jest prawnohandlowa analiza instytucji fundacji rodzinnej w polskim systemie prawnym. W pracy omówiono proces tworzenia oraz funkcjonowania i zarządzania fundacją rodzinną, jak również znaczenie gospodarcze fundacji rodzinnych celem odpowiedzi na pytanie, czy instytucja ta służy swoim deklarowanym założeniom. Analiza została przeprowadzona ze szczególnym uwzględnieniem kwestii budzących kontrowersje wśród doktryny i osób zarządzających fundacjami rodzinnymi. W pierwszym rozdziale pracy skupiono się na etapie istnienia fundacji rodzinnej przed wpisem do rejestru i scharakteryzowano cele fundacji rodzinnej, jej rys historyczny, wymogi formalne konieczne do utworzenia podmiotu ze szczególnym uwzględnieniem aktu założycielskiego i statutu, rejestr oraz porównano instytucję do fundacji i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W drugim rozdziale poruszono kwestię zarządzania zarejestrowaną fundacją rodzinną, analizując problematykę majątku, spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów oraz odpowiedzialności prawnej. Szczególną uwagę poświęcono tematyce organów, a więc zarządowi, radzie nadzorczej, zgromadzeniu beneficjentów oraz fundatorowi jako quasi organowi. Trzeci rozdział zawiera kompleksową analizę problematyki prowadzenia działalności gospodarczej przez fundację rodzinną, jak również omawia znaczenie firm rodzinnych oraz fundacji rodzinnych w Polsce i za granicą. Sformułowano również postulaty rozwoju instytucji wraz z wnioskami de lege ferenda. Niniejsza praca została uzupełniona o analizę prawnoporównawczą instytucji fundacji rodzinnej w zagranicznych porządkach prawnych, jak też ograniczoną analizę historyczną. W pracy posłużono się dorobkiem doktryny i orzecznictwa oraz skorzystano z licznych statystyk, badań i raportów obrazujących rozwój omawianej instytucji.

The purpose of this paper is to provide a commercial law analysis of the family foundation institution within the Polish legal system. The paper discusses the process of establishing, operating, and managing a family foundation, as well as the economic significance of family foundations, in order to answer the question of whether this institution fulfills its declared objectives. The analysis is conducted with particular emphasis on issues that raise controversies among legal scholars and managers of family foundations. The first chapter focuses on the existence of a family foundation prior to its registration, characterizes its objectives, presents a historical overview, and outlines the formal requirements necessary to establish the entity, with particular attention given to the deed and the articles of association, the register, and provides a comparison between the family foundation, a foundation, and a limited liability company. The second chapter addresses the management of a registered family foundation, analyzing issues related to assets, the performance of obligations towards beneficiaries, and legal liability. Special attention is devoted to the internal governance structure, including the management board, supervisory board, assembly of beneficiaries, and the founder acting as a quasi-governing body. The third chapter contains a comprehensive analysis of the conduct of business activities by a family foundation and discusses the role and significance of family-owned businesses and family foundations both in Poland and internationally. It also formulates proposals for the development of the institution along with de lege ferenda conclusions. This paper is supplemented with a comparative legal analysis of the family foundation institution in foreign legal systems, as well as a limited historical analysis. The study relies on the achievements of legal doctrine and case law and draws on numerous statistics, studies, and reports illustrating the development of the discussed institution.