Między krytyką a projektem alternatywnym: wizja ładu politycznego w perspektywie konserwatywnego postliberalizmu

Celem pracy jest rekonstrukcja i krytyczna ocena projektu amerykańskiego konserwatywnego postliberalizmu z kręgu autorów portalu Postliberal Order. Projekt ten składa się z dwóch zasadniczych komponentów: krytyki liberalizmu oraz - na jej podstawie - próby wypracowania własnej pozytywnej teorii politycznej. W założycielskiej dla amerykańskiej wersji postliberalizmu pracy Patrick J. Deneen przedstawił kompleksową krytykę liberalizmu. W jego optyce triumf współczesnego ładu demoliberalnego stał się jednocześnie przyczyną jego własnego pęknięcia, co stało się za sprawą autodestrukcyjnego charakteru tej ideologii, wynikającego z zerwania z dotychczasową tradycją filozoficzno-polityczną (przy pozornym zachowywaniu pojęciowej tradycji) i ufundowaniu nowej nauki polityki na błędnych założeniach antropologicznych. W następstwie publikacji Deneena postliberalizm rozszerzył swoją krytykę liberalizmu, dostrzegając m.in. bliskie związki z nowożytną ideą postępu, czy jego quasi-religijny charakter. Pozytywna teoria postliberalizmu została wskutek tego oparta na celu powrotu do społeczno-politycznego prymatu wartości dobra wspólnego i przywróceniu ideału jedności wspólnoty politycznej. Głównego wkładu teoretycznego w ugruntowaniu postliberalizmu jako alternatywy dla liberalnego ładu politycznego należy upatrywać w koncepcjach konserwatyzmu dobra wspólnego i arystopopulizmu Patricka Deneena, konstytucjonalizmu dobra wspólnego Adriana Vermeule’a i postliberalnej teologii politycznej Chada Pecknolda. Ostatnia część pracy została poświęcona krytyce konserwatywnego postliberalizmu. Do głównych błędów i niespójności projektu postliberalnego należą przede wszystkim: arbitralność interpretacyjno-konceptualizacyjna, napięcie na tle problemu władzy politycznej w kontekście realizacji dobra wspólnego oraz pozostawanie w kręgu liberalnego horyzontu filozoficznego. Na podstawie przeprowadzonego wywodu potwierdzono zawartą w postawionej na wstępie pracy tezę, wskazując, iż postliberalna krytyka liberalizmu jest trafna i przenikliwa, lecz jej pozytywny projekt ładu politycznego proponowany przez postliberałów zawiera istotne napięcia, które utrudniają jego spójną realizację.

The aim of this thesis is the reconstruction and critical evaluation of the project of American conservative postliberalism associated with the authors of the Postliberal Order portal. This project consists of two principal components: a critique of liberalism and - on that basis - an attempt to develop its own positive political theory. In the foundational work for the American version of postliberalism, Patrick J. Deneen presented a comprehensive critique of liberalism. In his view, the triumph of the contemporary demoliberal order simultaneously became the cause of its own rupture, which occurred due to the self-destructive character of this ideology, resulting from a break with the existing philosophical-political tradition (while seemingly preserving its conceptual tradition) and the founding of a new science of politics on erroneous anthropological assumptions. Following the publication of Deneen’s work, postliberalism expanded its critique of liberalism, discerning, among other things, its close ties to the modern idea of progress and its quasi-religious character. As a consequence, the positive theory of postliberalism was based on the goal of returning to the socio-political primacy of the value of the common good and restoring the ideal of the unity of the political community. The main theoretical contribution to establishing postliberalism as an alternative to the liberal political order is to be found in the concepts of common-good conservatism and aristopopulism of Patrick Deneen, the common-good constitutionalism of Adrian Vermeule, and the postliberal political theology of Chad Pecknold. The final part of the thesis is devoted to a critique of conservative postliberalism. The principal errors and inconsistencies of the postliberal project include, above all: interpretive-conceptual arbitrariness, tension surrounding the problem of political power in the context of realizing the common good, and remaining within the circle of the liberal philosophical horizon. On the basis of the conducted analysis, the thesis formulated in the introduction has been confirmed, indicating that the postliberal critique of liberalism is accurate and insightful, yet its positive project of political order proposed by the postliberals contains significant tensions that hinder its coherent realization.