Doświadczenia osób z niepełnosprawnością w wieku 18-25 lat w poszukiwaniu zatrudnienia w Warszawie

Tematem pracy było zagadnienie doświadczeń osób z niepełnosprawnością w wieku 18–25 lat w poszukiwaniu zatrudnienia w Warszawie. Problematyka opierała się przede wszystkim na zagadnieniach związanych z rynkiem pracy, aktywizacją zawodową i społeczną, analizą przepisów prawnych, barier społecznych oraz programów instytucjonalnych skierowanych do osób z niepełnosprawnością. Celem pracy było poznanie determinantów oraz czynników demotywujących do podjęcia pracy przez tę grupę, a także zrozumienie jej specyficznych potrzeb związanych z funkcjonowaniem na rynku pracy oraz możliwych przyczyn niskiej aktywności zawodowej widocznej w dostępnych danych statystycznych. W części teoretycznej omówiono modele niepełnosprawności, sytuację zawodową osób z niepełnosprawnością, instrumenty prawne i instytucjonalne, a także rolę samorządu terytorialnego oraz pracodawców w tym obszarze. W części empirycznej przeprowadzono badanie jakościowe na grupie 13 respondentów dotyczące osobistych doświadczeń osób z niepełnosprawnością w wieku 18–25 lat zamieszkujących Warszawę w zakresie poszukiwania pracy. Zastosowaną techniką badawczą były indywidualne wywiady częściowo ustrukturyzowane. Wyniki badań własnych oraz zagadnienia teoretyczne w wielu miejscach okazały się zbieżne. Doświadczenia osób z niepełnosprawnością są zróżnicowane i zależą od wielu czynników. Respondenci najczęściej wskazywali na bariery organizacyjne i społeczne, obawy przed stygmatyzacją i dyskryminacją w miejscu pracy oraz potrzebę poprawy dostępności architektonicznej. Podkreślali również znaczenie pracy zdalnej i hybrydowej jako czynnika pozytywnie wpływającego na komfort wykonywania obowiązków zawodowych. W wypowiedziach pojawiała się także potrzeba większego wsparcia oraz edukacji pracowników i pracodawców w zakresie świadomości dotyczącej niepełnosprawności. Przeprowadzone badanie pozwala stwierdzić, że osoby z niepełnosprawnością nadal napotykają liczne bariery ograniczające ich pełne uczestnictwo w życiu społecznym i zawodowym, dlatego potrzebne jest ich dalsze wspieranie ze strony państwa, samorządów terytorialnych oraz pracodawców.

The subject of the thesis is the experiences of people with disability aged 18–25 in seeking employment in Warsaw. The topic is mainly based on issues related to the labour market, professional and social activation, the analysis of legal regulations, social barriers, and institutional programmes dedicated to people with disabilities. The aim of the thesis was to identify the determinants and factors discouraging this group from taking up employment, as well as to understand their specific needs connected with functioning on the labour market and to examine the reasons behind the low level of professional activity visible in available social statistics.The theoretical part discussed models of disability, the employment situation of people with disabilities, legal and institutional instruments, as well as the role of local government and employers in this area. In the empirical part, a qualitative study was conducted among 13 respondents concerning the personal experiences of people with disabilities aged 18–25 living in Warsaw while searching for employment. The research technique used was individual partially structured interviews.The results of the author’s own research and the theoretical issues discussed in the thesis were consistent in many areas. The experiences of people with disabilities are diverse and depend on many factors. Respondents most often pointed to organisational and social barriers, concerns about stigma and discrimination in the workplace, and the need to improve architectural accessibility. They also emphasised the importance of remote and hybrid work as a factor positively affecting comfort at work. Respondents also mentioned the need for greater support and better education of employees and employers in the area of disability awareness. The conducted study allows the conclusion that young people with disabilities still face many barriers limiting their full participation in social and professional life. For this reason, further support from the state, local governments and employers remains necessary.