Analiza kultów hetyckich z perspektywy gender

Analiza postrzegania płci wśród Hetytów to bardzo złożony i w powolny proces. Może nas zaskoczyć jak bardzo różniło się ich podejście od naszego, nie tylko do płci ale też do tabu, do seksualności, czy do religijności – dlatego tak ważnym jest by powracać nawet do omówionych już zagadnień i poprzez wielokrotne analizy z różnych perspektyw społeczno-kulturowych próbować sformułować jak najbardziej obiektywne teorie. Mimo ewidentnego patriarchatu w Państwie Hetyckim, spojrzenie na ich panteon i mitologie ujawnia, że boginie są równe autorytetem bogom, a boscy mężczyźni mają również swój element kobiecy, lub nawet matczyny. Nie oznacza to jednak zupełnej równości w strefie sacrum – boginie płacą za swoją pozycję degradacją innych bogiń lub przymusem przyjęcia męskiego oblicza, a feminizacja bogów nie była nigdy oficjalnie uznana. Sytuacja jest równie kompleksowa wśród kapłaństwa, na które po części rzutował liberalny płciowo boski mir. Przyzwalało to na wysoki autorytet królowej jako najwyższej kapłanki, która nie tylko miała bezpośredni wpływ na politykę kraju, ale też była wraz z mężem deifikowana po śmierci i razem z innymi kobietami z rodziny króla mogła być podstawą do matrylokalnego dziedziczenia tronu – nie zwalniało jej to jednak z subordynacji względem małżonka. Kapłanki niższej stancji, mimo, że domniemanie mniej zależne od swoich męskich krewnych, były w większym stopniu ograniczone papratar, nieczystością, która dla kobiet była wrodzona i nieodłączna przez ich związek ze światem chtonicznym. Kobiecość ogólnie była łączona z pasywną płodnością i macierzyństwem, w kontraście do męskości, która była równoznaczna potencji, sile i militarności. Te odkrycia potwierdza ikonograficzna analiza reliefów z Yazılıkayi i waz z İnandık, Hüseyindede i Bitik, choć w przypadku waz, pełna interpretacja przedstawionych scen jest kontrowersyjna, jako, że wiele istniejących teorii opiera się na współcześnie silnie krytykowanych założeniach dot. m.in. Hieros Gamos i kobiet KAR.KID. Podsumowując, dostrzegamy wśród Hetytów ewidentną niezależność płci boskiej od śmiertelnej, jednak z echem jednej i drugiej rzutującymi na siebie wzajemnie. Hetyci mieli bardzo konkretne i sztywne stereotypy płci, jednak przy bliższej analizie sfery religijnej, dostrzegamy okazjonalną dewiację od statusu quo.

Analysing perception of gender among the Hittites is a very complex and slow process. It may surprise us how different was their approach from our own, not only to gender but also to taboos, sexuality, and religion. Therefore, it is crucial to keep returning, even to the issues that has been already discussed, and, through repeated analyses from various sociocultural perspectives, attempt to formulate more and more objective theories. Despite the evident patriarchy in the Hittite Empire, a look at their pantheon and mythology reveals that goddesses and gods were equal in authority, and, furthermore, the latter ones also possessed a feminine, or even maternal, element. However, this does not mean complete equality – goddesses paid for their position by demeaning other goddesses or being forced to adopt a masculine form, and the feminization of gods was never officially acknowledged. The situation is equally complex among the priesthood, which was partially influenced by the liberal divine gender order. This permitted the queen's high authority as the high priestess, who not only had had a direct influence on the country's politics but has also been deified after death along with her husband and, as could other women from the king's family, could constitute the basis for matrilocal inheritance to the throne. However, this did not free her from subordination to her spouse. Lower-ranking priestesses, although supposedly less dependent on their male relatives, were more constrained by the papratar, impurity, which was innate and inherent to women through their connection to the chthonic world. Femininity was generally associated with passive fertility and motherhood, in contrast to masculinity, which was synonymous with potency, strength, and military prowess. These findings are confirmed by iconographic analysis of the reliefs from Yazılıkaya and the vases from İnandık, Hüseyindede, and Bitik. However, in the case of the vases, the full interpretation of the depicted scenes is controversial, as many existing theories are based on heavily criticized assumptions regarding, among others, Hieros Gamos and KAR.KID women. In summary, we see a clear independence of the divine and mortal genders among the Hittites, yet with echoes of both resounding through each other. The Hittites had very specific and rigid gender stereotypes, but a closer examination of the religious sphere reveals occasional deviations from the status quo.