Analisi comparata delle traduzioni in polacco del libretto dell’opera Rigoletto di Giuseppe Verdi

W mojej pracy licencjackiej przeprowadziłem analizę dwóch tłumaczeń oryginalnego libretta opery ,,Rigoletto Giuseppe Verdiego na język polski. W pierwszym rozdziale przedstawiłem osobę kompozytora, jego życie oraz wszystkie opery, które skomponował. W tym samym rozdziale opisałem również współpracę Giuseppe Verdiego z librecistą Francesco Marią Piave, który napisał słowa libretta do opery ,,Rigoletto. W drugim rozdziale skupiłem moją uwagę na opisaniu libretta jako gatunku literackiego i scharakteryzowaniu go, a także na nakreśleniu historii libretta i opery, począwszy od XVII wieku aż do czasów współczesnych. Trzeci rozdział poświęciłem na przytoczenie strategii tłumaczeniowych Eugena Nidy, Krzysztofa Hejwowskiego i Lawrence’a Venutiego, używanych w tekstach literackich. Następnie opisałem techniki tłumaczeniowe librett operowych Elżbiety Sierosławskiej, zdefiniowałem pojęcia „nadpisów” oraz wymieniłem największe trudności, jakie tłumacz może napotkać podczas tłumaczenia tekstu przeznaczonego do śpiewania. W czwartym rozdziale podjąłem próbę przeanalizowania dwóch polskich tłumaczeń libretta opery Rigoletto, z których jedno było tłumaczeniem poetyckim, a drugie tłumaczeniem, które było śpiewane w polskich teatrach operowych do drugiej połowy XX wieku. Analizie podlegały najbardziej problematyczne przypadki tłumaczeniowe oraz różnice i podobieństwa obu tłumaczeń.

In my bachelor's thesis I analysed two translations of the original libretto of the opera Rigoletto by Giuseppe Verdi into Polish. In the first chapter I presented the composer, his life, and all the operas he composed. In the same chapter I described Giuseppe Verdi's collaboration with the librettist Francesco Maria Piave, the author of the libretto of Rigoletto. In the second chapter, I focused my attention on describing the libretto as a literary genre, and characterising it, as well as on outlining the history of the libretto and opera, from the 17th century to the modern times. I devoted the third chapter to citing the translation strategies of Eugene Nida, Krzysztof Hejwowski e Lawrence Venuti, used in literary texts. Then I described the translation techiniques of operatic librettos, developed by Elżbieta Sierosławska.defined the concept of surtitiles and listed the most significant difficulties that a translator can encounter when translating a text meant to be sang. In the fourth chapter, I analysed two Polish translations of the libretto of Rigoletto, one of which was poetic translation, whereas the second one was sung in Polish opera theatres until the second half of the 20th century. The analysis focused on the most problematic translation cases, as well as on similarities and differences between both translations.

Nella mia tesi triennale ho condotto l'analisi di due traduzioni polacche del libretto originale dell'opera Rigoletto di Giuseppe Verdi. Nel primo capitolo, ho presentato la figura del compositore, la sua vita, e tutte le opere che compose. Sempre nello stesso capitolo ho anche descritto la collaborazione tra Giuseppe Verdi e il librettista, Francesco Maria Piave, autore del libretto di Rigoletto. Nel secondo capitolo ho concentrato la mia attenzione sulla descrizione del libretto d'opera come genere letterario evidenziandone le caratteristiche, e ho delineato la storia del libretto e dell'opera, a partire dal Seicento fino ai tempi moderni. Il terzo capitolo è dedicato alle strategie traduttive di Eugene Nida, Krzysztof Hejwowski e Lawrence Venuti, applicate ai testi letterari. Successivamente ho descritto le tecniche traduttive dei libretti d'opera di Elżbieta Sierosławska, ho definito il concetto di soprattitoli e ho menzionato le difficoltà che un traduttore può affrontare, quando traduce un testo destinato a essere cantato. Nel quarto capitolo ho analizzato due traduzioni polacche del libretto di Rigoletto, tra cui una poetica e l'altra cantata nei teatri d'opera polacchi fino alla metà del Novecento. L'analisi è dedicata ai casi più problematici e alle differenze e somiglianze fra le due traduzioni.