Zmiany w instytucji zachowku wprowadzone ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji

Ustawą z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej, wprowadzono do kodeksu cywilnego istotne zmiany w zakresie instytucji zachowku. Zmiany te były podyktowane koniecznością dostosowania dotychczasowych przepisów do realiów funkcjonowania nowo powołanej osoby prawnej. W konsekwencji modyfikacji uległy m.in.: katalog źródeł zaspokojenia zachowku, sposób obliczania zachowku, zasady wypłacania zachowku oraz kwestie przedawnienia roszczeń z tytułu zachowku. Niemniej zdecydowanie najdonioślejszą zmianą było wprowadzenie wyraźnej podstawy do żądania obniżenia, rozłożenia na raty oraz odroczenia płatności roszczenia z tytułu zachowku. Celem niniejszego pracy jest przedstawienie ww. zmian oraz wskazanie ich wpływu na dotychczasowe funkcjonowanie instytucji zachowku. Analizie poddane zostaną największe pozytywne aspekty tych zmian oraz ich kluczowe wady. Punktem wyjścia będzie ukazanie „relacji”, jaka zachodzi pomiędzy instytucją zachowku a instytucją fundacji rodzinnej. Na pierwszy rzut oka dostrzec można bowiem między nimi pewien konflikt.

By the Act of 26 January 2023 on the family foundation, significant changes were made to the Civil Code regarding the institution of the compulsory portion. These changes were dictated by the need to adapt the existing provisions to the realities of the operation of the newly established legal entity. Consequently, the following were modified: a catalogue of sources of satisfaction of the compulsory portion, the method of calculating the compulsory portion, principles of payment of the compulsory portion and issues of limitation of claims under the compulsory portion. However, by far the most significant change was the introduction of a clear basis for requesting reduction, instalment, and deferment of the payment of the compulsory portion. The purpose of this study is to present the above-mentioned changes and to indicate their impact on the functioning of the institution of the compulsory portion to date. The major positive aspects of these changes and their key drawbacks will be analysed. The starting point will be to show the relationship that exists between the institution of a compulsory portion and the institution of a family foundation. Indeed, at first glance a certain conflict between the two can be perceived.