Miejsca bliskie na warszawskim Rakowcu w percepcji i doświadczeniu jego mieszkańców w wieku późnej dorosłości (65+)

Niniejsza praca poświęcona jest tematyce związków przywiązaniowych, jakie tworzą mieszkańcy warszawskiego osiedla Rakowiec w wieku późnej dorosłości (65+) ze swoim miejscem zamieszkania. W celu uzyskania informacji umożliwiających wnioskowanie na ten temat przeprowadzono eksploracyjne badanie własne w paradygmacie jakościowym. Próba badawcza stanowiła 8 osób – mieszkanki i mieszkańców Rakowca w wieku co najmniej 65 lat. Podczas spotkania osoby badane zostały poproszone o zaznaczenie na mapie postrzeganych przez nie granic Rakowca, a następnie o opowiedzenie o miejscach im bliskich na osiedlu i wyjaśnienie, dlaczego są one dla nich ważne. Uczestnicy badania wypełnili także kwestionariusz przywiązania do miejsca obejmujący dwa komponenty przywiązania do miejsca: zależność od miejsca oraz tożsamość miejsca.

Na podstawie sporządzonych indywidualnych map granic Rakowca opracowano zbiorczą mapę zasięgu przestrzennego osiedla w perspektywie osób badanych. Umożliwiła ona wyodrębnienie „rdzenia” Rakowca – obszaru wskazanego przez wszystkich uczestników badania. Mapa pozwoliła także na konfrontację uzyskanych wyników z obowiązującym podziałem MSI miasta Warszawy, wskazując na występowanie różnic między administracyjnym podziałem a granicami osiedla w percepcji osób badanych. Na podstawie rozmów sporządzono listę miejsc bliskich osobom badanym, a następnie mapę ilustrującą ich rozmieszczenie przestrzenne. Dokonano analizy tematycznej treści przeprowadzonych rozmów na temat miejsc bliskich. W jej wyniku wyróżniono siedem grup czynników istotnych dla nazwania miejsca na Rakowcu jako bliskiego. Wreszcie, dokonano próby powiązania wyodrębnionych czynników z komponentami zależności od miejsca oraz tożsamości miejsca.

Na podstawie przeprowadzonych analiz sformułowano liczne wnioski na temat związków przywiązaniowych osób w wieku późnej dorosłości z Rakowcem. Uzyskany materiał badawczy pozwolił również na ocenę wad i zalet mieszkania na Rakowcu w odczuciu jego mieszkańców w wieku późnej dorosłości. Przedstawiono wartość aplikacyjną uzyskanych wniosków i zaznaczono możliwe kierunki dalszej eksploracji podjętej tematyki.

This paper focuses on the topic of attachment relationships that residents of the Warsaw’s Rakowiec neighborhood in late adulthood (65+) create with their place of residence. In order to collect information enabling conclusions on this topic, an exploratory study was conducted in the qualitative paradigm. The research sample consisted of 8 people – residents of Rakowiec aged at least 65. During the meeting, the respondents were asked to mark on a map the boundaries of Rakowiec as they perceive them, and then to talk about their places of personal significance in the neighborhood and explain why they are important to them. The study participants also completed a place attachment questionnaire covering two components of place attachment: place dependence and place identity.

Based on the individual maps of Rakowiec boundaries, a collective map of the spatial extent of the neighborhood, as perceived by study participants, was created. It enabled the identification of the “core” of Rakowiec – the area indicated as part of the neighborhood by all study participants. The map also allowed for the confrontation of the obtained results with the current MSI division of the city of Warsaw, pointing out the differences between the administrative division and boundaries of the neighborhood in the perception of the study participants. Based on the interviews, a list of places of personal significance to the study participants was created, and then a map illustrating their spatial distribution. A thematic analysis of the content of the conducted interviews on places of personal significance was performed. As a result, seven groups of factors were distinguished that were important for naming a place in Rakowiec as personally significant. Finally, an attempt was made to link the identified factors with the components of place dependence and place identity.

Based on the conducted analyses, numerous conclusions were formulated on the attachment relationships of people in late adulthood with Rakowiec. The research material also allowed for the assessment of the advantages and disadvantages of living in the neighborhood in the opinion of its residents in late adulthood. The practical value of the obtained conclusions was presented and possible directions for further exploration of the undertaken topic were indicated.