Współpraca polityczna i gospodarcza Republiki Południowej Afryki z Chińską Republiką Ludową w latach 1998-2013

Na przestrzeni ostatnich dekad stosunki chińsko-południowoafrykańskie znacząco się pogłębiły i jednocześnie stworzyły silne partnerstwo na arenie międzynarodowej. Początków tej ewolucji można upatrywać w latach 90. XX wieku, gdy RPA przechodziła transformację demokratyczną po latach reżimu apartheidu, a Chiny prowadziły politykę otwarcia na zewnątrz. Mimo trudności związanych z długoletnim utrzymywaniem stosunków dyplomatycznych RPA z Tajwanem, w 1996 roku administracja Nelsona Mandeli podjęła decyzję o zmianie uznania na rzecz Pekinu, które weszło w życie dwa lata później. Po nawiązaniu stosunków dyplomatycznych współpraca obu krajów uległa znacznej intensyfikacji i zaczęła rozszerzać się na wiele płaszczyzn. Tego efektem było między innymi zawiązanie „Partnerstwa” w 2000 roku i „Kompleksowego Partnerstwa Strategicznego” 10 lat później. RPA jako pierwszy kraj afrykański zawiązała tego typu współpracę z Pekinem. Niniejsza praca jest poświęcona próbie analizy współpracy politycznej i gospodarczej RPA i Chin w ciągu piętnastu lat od oficjalnego nawiązania stosunków dyplomatycznych, tj. od 1998 do 2013 roku. Cezura końcowa jest uwarunkowana ówczesnymi wydarzeniami, które miały przełomowy charakter dla dalszej dynamiki relacji obu państw, czyli dojście do władzy Xi Jinpinga w ChRL oraz śmierć Nelsona Mandeli. Pytaniami badawczymi dysertacji są kwestie: czy współpraca RPA i Chin stanowi strategiczne partnerstwo w kontekście geopolitycznym oraz która strona ewentualnie bardziej korzysta na tej kooperacji i w jaki sposób. Cel pracy obejmuje chęć zgłębienia oraz zrozumienia fundamentów współpracy RPA i Chin, które mogą się okazać użyteczne w dalszej analizie geopolitycznego wpływu tego partnerstwa. Wybór tematu jest także uwarunkowany aktualnością oraz swoistą „świeżością” tego tematu w polskiej debacie naukowej. Ze względu na dotychczasowy brak polskiej literatury obejmującej tę materię, autorka posłużyła się przede wszystkim literaturą zagraniczną obejmującą publikacje, artykuły prasowe czy dokumenty rządowe. Praca jest podzielona na trzy rozdziały, które zawierają kwestie: genezy współpracy Chin i RPA, współpracę polityczną oraz współpracę gospodarczą- z uwzględnieniem relacji bilateralnych, jak i tych w ramach instytucji międzynarodowych takich jak FOCAC czy BRICS.

Over the past decades, relations between China and South Africa have significantly deepened, resulting in a strong partnership on the international stage. The beginnings of this evolution can be traced back to the 1990s, when South Africa was undergoing a democratic transformation following years of apartheid, and China was pursuing a policy of opening to the outside world. Despite the difficulties arising from South Africa’s long-standing diplomatic relations with Taiwan, in 1996, Nelson Mandela's administration decided to switch recognition in favor of Beijing, a move that came into effect two years later. Following the establishment of diplomatic relations, cooperation between the two countries intensified considerably and began to expand across various sectors. This led to, among other things, the establishment of a Partnership in 2000 and a Comprehensive Strategic Partnership a decade later. South Africa became the first African country to establish such a form of cooperation with Beijing. This thesis is dedicated to an attempt to analyze the political and economic cooperation between South Africa and China over the fifteen years following the official establishment of diplomatic ties, i.e., from 1998 to 2013. The end point of this timeframe is determined by the significant events that had a breakthrough character for the further dynamics of relations between the two states — namely, the rise to power of Xi Jinping in the People’s Republic of China and the death of Nelson Mandela. The research questions of the dissertation are as follows: does the cooperation between South Africa and China constitute a strategic partnership in the geopolitical context, and which side benefits more from this cooperation and in what ways? The aim of the thesis is to explore and understand the foundations of the South Africa–China partnership, which may prove useful in further analyses of the geopolitical impact of this relationship. The choice of topic is also motivated by its relevance and relative “freshness” in the Polish academic debate. Due to the current lack of Polish literature covering this subject, the author primarily relied on foreign literature, including publications, press articles, and government documents. The thesis is divided into three chapters, which address the following topics: the origins of China–South Africa cooperation, political cooperation, and economic cooperation — including both bilateral relations and those within international institutions such as FOCAC and BRICS.