Fenomen „amerykańskiej wyjątkowości” i jej kryzys w XXI wieku

Praca analizuje zjawisko „amerykańskiej wyjątkowości” jako fenomenu ideowego i politycznego, który od początków państwowości USA odgrywał istotną rolę w kształtowaniu tożsamości narodowej oraz pozycji międzynarodowej tego państwa. Badaniu poddano zarówno genezę i historyczną ewolucję tej idei, jak i jej kryzys w XXI wieku w kontekście zmian geopolitycznych, społecznych oraz ideologicznych. W pracy przedstawiono trzy główne etapy: okres narodzin i ekspansji mitu wyjątkowości, jego szczytowe znaczenie po II wojnie światowej oraz współczesne wyzwania podważające jego aktualność. Szczególną uwagę poświęcono roli amerykańskiej polityki zagranicznej, wartości demokratycznych oraz kryzysowi legitymizacji w erze globalizacji. Analiza kończy się refleksją nad przyszłością tej idei oraz jej potencjalną reinterpretacją w zmieniającym się świecie.

This thesis explores the phenomenon of “American exceptionalism” as an ideological and political construct that has shaped the identity and international position of the United States since its founding. The analysis covers the origins and historical development of the concept, as well as its current crisis in the 21st century in light of geopolitical, social, and ideological transformations. The study distinguishes three main phases: the emergence and expansion of the myth, its post-WWII dominance, and the contemporary challenges that question its relevance. Special focus is placed on U.S. foreign policy, democratic values, and the legitimacy crisis in the age of globalization. The work concludes with reflections on the future of American exceptionalism and its potential reinterpretation in a shifting global order.