Krzemienne materiały kultury magdaleńskiej z terenów ziem polskich w świetle badań traseologicznych

Praca poświęcona jest analizom traseologicznym materiałów krzemiennych pochodzących ze stanowisk kultury magdaleńskiej z obszaru ziem polskich. Jej celem było podsumowanie dotychczasowych wyników badań, określenie dominujących funkcji narzędzi, identyfikacja obrabianych surowców oraz próba syntetycznej interpretacji uzyskanych danych w kontekście organizacji gospodarki i osadnictwa społeczności magdaleńskich. Praca ma charakter przeglądowy i opiera się na analizie dostępnej literatury naukowej. Uwzględniono stanowiska, dla których opublikowano wyniki badań traseologicznych, w tym Jaskinię Maszycką, Dzierżysław 35, Wilczyce 10, Ćmielów 95 “Mały Gawroniec”, Podgrodzie 16, Klementowice-Kolonię 20, Wierzawice 31, Sowin 7 oraz Kruczą Skałę. Dane dotyczące funkcji narzędzi oraz obrabianych surowców zestawiono i przeanalizowano w celu określenia występujących tendencji oraz zróżnicowania pomiędzy stanowiskami. Uzyskane wyniki wskazują, że dominującymi aktywnościami wykonywanymi przy użyciu narzędzi krzemiennych była obróbka surowców zwierzęcych, przede wszystkim skóry oraz kości i poroża, a także przetwarzanie tusz zwierzęcych. Stwierdzono również obecność elementów związanych z bronią miotaną, co potwierdza znaczącą rolę łowiectwa w gospodarce społeczności magdaleńskich. Analiza wykazała ponadto zróżnicowanie funkcjonalne stanowisk, obejmujące zarówno krótkotrwałe obozowiska o wyspecjalizowanym charakterze, jak i miejsca wielofunkcyjne. Wyniki uzyskane dla stanowisk z ziem polskich pozostają zgodne z tendencjami obserwowanymi na stanowiskach magdaleńskich Europy Zachodniej. Przeprowadzone opracowanie potwierdza dużą wartość analiz traseologicznych w rekonstrukcji codziennych aktywności społeczności późnego paleolitu, pomimo ograniczeń wynikających z niejednorodności danych publikowanych oraz różnic metodologicznych pomiędzy poszczególnymi badaniami.

This thesis is devoted to the use-wear analysis of flint assemblages from Magdalenian sites located within the territory of present-day Poland. Its aim was to summarize the results of previous studies, identify the predominant functions of the tools, determine the worked materials, and provide a synthetic interpretation of the obtained data in the context of the economy and settlement organization of Magdalenian communities.

The study is of a review nature and is based on an analysis of the available scientific literature. It includes sites for which use-wear studies have been published, namely Maszycka Cave, Dzierżysław 35, Wilczyce 10, Ćmielów 95 “Mały Gawroniec”, Podgrodzie 16, Klementowice-Kolonia 20, Wierzawice 31, Sowin 7, and Krucza Skała. Data concerning tool functions and worked materials were compiled and analysed in order to identify trends and differences between the sites.

The results indicate that the predominant activities performed with flint tools involved the processing of animal materials, particularly hides, bone and antler, as well as the butchering of animal carcasses. Elements associated with projectile weapons were also identified, confirming the significant role of hunting in the economy of Magdalenian communities. Furthermore, the analysis revealed functional variability among the sites, including both short-term specialised camps and multifunctional occupations.

The results obtained for sites from present-day Poland are consistent with trends observed at Magdalenian sites in Western Europe. The study confirms the considerable value of use-wear analyses in reconstructing the everyday activities of Upper Paleolithic communities, despite limitations resulting from the heterogeneity of published data and methodological differences between individual studies.