Portret dziennikarza w wybranych filmach okresu Kina Moralnego Niepokoju na przykładzie Ćmy Tomasza Zygadły, Człowieka z żelaza oraz Bez znieczulenia Andrzeja Wajdy - analiza wpływu politycznego i społecznego na kinowe postacie

Niniejsza praca analizuje portret dziennikarza w wybranych filmach Kina Moralnego Niepokoju, skupiając się na Ćmie Tomasza Zygadły, Człowieku z żelaza oraz Bez znieczulenia Andrzeja Wajdy. Praca bada, jak polityczne i społeczne realia lat 70. i 80. XX wieku w Polsce wpłynęły na sposób przedstawiania dziennikarzy oraz jak reżyserzy wykorzystywali postacie do ukazania moralnych dylematów i wyzwań w państwie kontrolowanym przez reżim komunistyczny. W pierwszej części przedstawiony został kontekst historyczny, polityczny i społeczny, w jakim powstało Kino Moralnego Niepokoju, z uwzględnieniem cenzury i autocenzury, które wpływały na treści filmowe. Rozdział ten omawia kluczowe filmy i twórców związanych z tym nurtem, wskazując na główne tematy i cele, jakie przyświecały artystom tamtego okresu. W dalszej części pracy skupiono się na roli dziennikarza w społeczeństwie, omawiając definicję, obowiązki oraz jego znaczenie w systemie demokratycznym. Rozdział porusza także związki między mediami a władzą polityczną. Trzeci rozdział analizuje specyfikę dziennikarstwa w Polsce w okresie PRL-u. Opisano tutaj zmiany w podejściu do zawodu w kontekście przełomowych wydarzeń politycznych. Ostatni rozdział pracy poświęcony został analizie filmów Ćma, Człowiek z żelaza oraz Bez znieczulenia. W rozdziale tym zbadano, jak przedstawiono dziennikarzy w tych filmach, jakie dylematy moralne i zawodowe zostały im przypisane oraz jak polityczny i społeczny kontekst wpłynął na ich postacie. Dokonano również porównania tych filmów, co pozwoliło na wyciągnięcie wniosków dotyczących roli dziennikarzy w Kinie Moralnego Niepokoju. Analiza ta przyczynia się do lepszego zrozumienia, jak kino może wpływać na kształtowanie się krytycznego myślenia i świadomości społecznej, a także jak filmowe reprezentacje dziennikarzy mogą odzwierciedlać szersze problemy społeczne i polityczne.

This paper analyzes the portrayal of journalists in selected films from the Cinema of Moral Anxiety, focusing on Moth by Tomasz Zygadło, Man of Iron, and Without Anesthesia by Andrzej Wajda. The work examines how the political and social realities of the 1970s and 1980s in Poland influenced the depiction of journalists and how the directors used these characters to illustrate moral dilemmas and challenges within a state controlled by a communist regime. The first part presents the historical, political, and social context in which the Cinema of Moral Anxiety emerged, including censorship and self-censorship that affected the content of the films. This chapter discusses the key films and filmmakers associated with this movement, pointing out the main themes and goals that guided the artists of that era. The next part of the paper focuses on the role of the journalist in society, discussing the definition, duties, and significance of the profession in a democratic system. This chapter also addresses the relationships between the media and political power. The third chapter analyzes the specifics of journalism in Poland during the People's Republic of Poland (PRL). It describes the changes in attitudes towards the profession in the context of pivotal political events. The final chapter is devoted to the analysis of the films Moth, Man of Iron, and Without Anesthesia. This chapter explores how journalists are portrayed in these films, what moral and professional dilemmas are assigned to them, and how the political and social context influenced their characters. A comparison of these films is also made, allowing for conclusions regarding the role of journalists in the Cinema of Moral Anxiety. This analysis contributes to a better understanding of how cinema can influence the development of critical thinking and social awareness, as well as how cinematic representations of journalists can reflect broader social and political issues.