Rozwój i oddziaływanie platformy YouTube na powstanie nowych zawodów medialnych w Polsce w latach 2015-2025, takich jak twórca treści i specjalista ds. mediów społecznościowych

Niniejsza praca analizuje wpływ platformy YouTube na powstanie i profesjonalizację dwóch nowych zawodów medialnych w Polsce w latach 2015-2025, którymi są twórca treści internetowych oraz specjalista do spraw mediów społecznościowych. Analiza ma charakter teoretyczno-analityczny i opiera się na krytycznej lekturze literatury przedmiotu z zakresu medioznawstwa i socjologii pracy, którą uzupełniają wybrane raporty branżowe i dokumenty regulacyjne przywoływane pomocniczo dla zobrazowania skali zjawisk. Najważniejszym narzędziem interpretacyjnym jest koncepcja platformizacji rozwijana przez van Dijcka, Poella i de Waala, którą uzupełniają teorie ekonomii uwagi Herberta Simona, prekariatu Guya Standinga oraz pracy aspiracyjnej Brooke Erin Duffy. Rozdział pierwszy rekonstruuje rozwój platform społecznościowych w czterech fazach i wprowadza pojęcie gospodarki twórców. Rozdział drugi opisuje YouTube jako konkretne środowisko zawodowe, a rozdział trzeci analizuje kompetencje, ścieżki kariery i kryteria profesjonalizacji obu zawodów. Z przeprowadzonej analizy wynika, że YouTube jest warunkiem koniecznym, choć nie wystarczającym kształtowania się obu profesji, ponieważ obok infrastruktury platformy istotną rolę odegrały czynniki pokoleniowe, technologiczne i regulacyjne. Strukturalna asymetria władzy między platformą a twórcami pozostaje przy tym cechą polskiej gospodarki cyfrowej, a krajowe regulacje prawne i system kształcenia wciąż nie nadążają za tempem zmian rynkowych.

This thesis analyses the impact of the YouTube platform on the emergence and professionalisation of two new media occupations in Poland between 2015 and 2025: the online content creator and the social media specialist. The analysis is theoretical and analytical in character and is based on a critical reading of the scholarly literature in media studies and the sociology of work, supplemented by selected industry reports and regulatory documents cited in a supporting role in order to illustrate the scale of the phenomena discussed. The principal interpretive framework is the concept of platformization developed by van Dijck, Poell and de Waal, complemented by Herbert Simon's theory of the attention economy, Guy Standing's concept of the precariat and Brooke Erin Duffy's notion of aspirational labour. The first chapter reconstructs the development of social media platforms across four phases and introduces the concept of the creator economy. The second chapter describes YouTube as a specific occupational environment, while the third analyses the competences, career paths and criteria of professionalisation of both occupations. The analysis demonstrates that YouTube is a necessary but not a sufficient condition for the formation of both professions, since alongside the platform's infrastructure, generational, technological and regulatory factors have also played a significant role. At the same time, the structural asymmetry of power between the platform and creators remains a defining feature of the Polish digital economy, and national legal regulations and the education system still fail to keep pace with the rate of market change.