Analiza literackich przetworzeń mitów o odmieńcach na podstawie Syna Boginki Adolfa Dygasińskiego oraz Piątego dziecka i Podróży Bena Doris Lessing

Autor zestawia ze sobą kontrastujące teksty Adolfa Dygasińskiego i Doris Lessing, by porównać je z mitami o podmienionych dzieciach, do których się odwołują oraz by znaleźć w nich wspólny schemat opowieści o prześladowaniu zaprezentowany w Koźle ofiarnym René Girarda. W pierwszej części praca przedstawia motyw podmienionego dziecka w mitach i baśniach europejskich, a następnie prezentuje mechanizm kozła ofiarnego. Druga część została poświęcona analizie Syna Boginki Adolfa Dygasińskiego i dwóch książek Doris Lessing: Piątego dziecka oraz Podróży Bena. Analiza wykorzystuje schemat z Kozła ofiarnego. Przejście od mitów do nowoczesnych tekstów ma uwidocznić proces zacierania się stereotypowych elementów opowieści o prześladowaniach wraz z odejściem od kultury rytualnej.

The author contrasts the works of Adolf Dygasiński and Doris Lessing to examine their connections to myths about changelings that they adapt and to find in them a shared pattern of the texts of persecution presented in René Girard's The Scapegoat. In the first section of this paper, the author presents the child's substitution motif in European myths and fairy tales and then describes the scapegoat mechanism. The second section provides the analysis of Adolf Dygasiński's Syn Boginki and two books by Doris Lessing: The Fifth Child and Ben, in the World. The texts are analysed through the scapegoat mechanism. Transitioning from myths to modern texts reveals a gradual removal of stereotypical elements associated with texts of persecution as society moves away from ritual violence.