Między prawem a praktyką: legalność i legitymizacja koncepcji Responsibility to Protect

Wojna od wieków stanowiła legalne narzędzie rozwiązywania sporów między państwami, które system międzynarodowy wyposażał w wyłączny im atrybut suwerenności. Żniwo prowadzonych przez nie działań i konfliktów zbrojnych dało początek międzynarodowemu prawu humanitarnemu, które miało służyć ochronie ludności cywilnej i praw człowieka. Wraz z wyrzeknięciem się przez państwa prowadzenia działań zbrojnych jako narzędzia rozwiązywania sporów istotnym wyzwaniem areny międzynarodowej stała się ochrona ludności cywilnej państwa, którego władze stawiają ją w stanie zagrożenia lub dokonują na niej masowych zbrodni. Interwencja humanitarna miała stanowić narzędzie temu zapobiegawcze lub instrument reakcji mający powstrzymać wzrost ich skali. Godziła ona jednak w podstawowe zasady porządku międzynarodowego: wspomnianej suwerenności państw, ich wzajemnej równości i nieingerencji w sprawy wewnętrzne. Tym samym ochrona ludności cywilnej stała się zmaganiem nie tylko etycznym, stanowiącym o legitymizacji interwencji, ale i legalnym w ramach przyjętego porządku prawnego. Koncepcja odpowiedzialności za ochronę miała doprowadzić do zmiany postrzegania wymienionych zasad prawa międzynarodowego oraz stanowić instrument umożliwiający interwencję zbrojną w celu ochrony zagrożonej ludności cywilnej.

For centuries, war has been a legitimate tool for resolving disputes between states, which the international system has equipped with the attribute of sovereignty exclusive to them. The toll of their armed actions and conflicts gave rise to international humanitarian law that was intended to protect civilians and human rights. With the renunciation by states of the conduct of armed actions as a tool for resolving disputes, the protection of the civilian population of a state whose authorities place them in danger or commit mass atrocities against them became a significant challenge of the international stage. Humanitarian intervention was intended to be a preventive tool for these crimes or an instrument of response to stop their increase. However, it violated the basic principles of the international order: the aforementioned sovereignty of states, their mutual equality and non-interference in internal affairs. Thus, the protection of civilians became a struggle that was not only ethical, constituting the legitimacy of the intervention, but also legal under the accepted legal order. The concept of the responsibility to protect was to bring about a change in the perception of the aforementioned principles of international law and to provide an instrument for armed intervention to protect civilians under threat.