Uwięzieni i zesłani. Emocje, uczucia i realia pobytu filomatów w więzieniu i na zesłaniu w głębi Rosji (1823-1831)

Rozprawa stawia sobie za cel analizę więzienno-zesłańczego etapu życia wileńskich filomatów w latach 1823-1831. Autor wykorzystuje pozostałą po nich bardzo liczną korespondencję listowną, a także pojedyncze dzienniki. Praca dzieląc się na trzy części, analizuje w każdej z nich emocje, uczucia, a także realia pobytu filomatów w określonych lokalizacjach. Pierwsza część rozprawy dotyczy uwięzienia i poruszone są w niej losy więzienne z perspektywy Tomasza Zana, Kazimierza Piaseckiego i Franciszka Malewskiego. Kolejny rozdział pracy omawia zesłańcze trudy w Rosji europejskiej (a więc w Moskwie, Petersburgu i tymczasowo również w Odessie) filomatów takich jak: Franciszek Malewski, Onufry Pietraszkiewicz, Cyprian Daszkiewicz, Adam Mickiewicz i Józef Jeżowski. Ostatnia część rozprawy analizuje pobyt na granicy Europy i Azji Tomasza Zana, Jana Czeczota i Adama Suzina, którzy z całego Towarzystwa Filomatycznego zostali ukarani najciężej. Autor zalicza przy okazji niniejszych do zesłańców syberyjskich i wykazuje, że klasyfikacja ta jest jak najbardziej uzasadniona. Zaznacza dodatkowo, że ich pierwszy rok zesłania wiązał się z kontynuacją więziennej rzeczywistości przez pobyt w rosyjskich twierdzach. W zakończeniu rozprawy podsumowany jest obraz emocji, uczuć i realiów pobytu filomatów w więzieniu i na zesłaniu w głębi Rosji.

This thesis aims to analyse the prison and exile phase of the lives of the Vilnius Philomaths from year 1823 to 1831. Author uses their extensive correspondence, as well as individual diaries. The work, divided into three parts, analyses the emotions, feelings, and realities of their stay in specific locations. The first part of the work concerns imprisonment and explores their experiences in prison from the perspective of Tomasz Zan, Kazimierz Piasecki, and Franciszek Malewski. The next chapter discusses the hardships of the exile in European Russia (i.e., Moscow, St. Petersburg, and temporarily also Odessa) of Philomaths such as Franciszek Malewski, Onufry Pietraszkiewicz, Cyprian Daszkiewicz, Adam Mickiewicz and Józef Jeżowski. The final part of the thesis analyses the exile on the border between Europe and Asia of Tomasz Zan, Jan Czeczot, and Adam Suzin, who suffered the harshest punishment of the entire Philomath Society. The author also classifies them as Siberian exiles and demonstrates that this classification is fully justified. In addition he notes, that their first year of exile in fact was a continuation of the prison reality because of imprisonment in Russian fortresses. Work concludes with a summary of the emotions, feelings, and realities of the Philomaths in prison and exile inside Russia.