Działalność warszawskich uniwersytetów trzeciego wieku w latach 2004-2026 na rzecz poprawy jakości życia i partycypacji społecznej słuchaczy

Celem pracy dyplomowej jest przedstawienie działalności warszawskich Uniwersytetów Trzeciego Wieku na przykładzie usług organizacji czasu wolnego, edukacji i promocji aktywności na rzecz najbliższego otoczenia oraz ich wpływu na poziom i jakość życia słuchaczy Uniwersytetów Trzeciego Wieku. Według GUS słuchacz uniwersytetu trzeciego wieku to osoba, która „(...) spełniła określone wymagania, dokonała stosownych opłat i uczestniczyła tym samym pełnoprawnie w różnych formach zajęć prowadzonych przez UTW (w tym wykładach i zajęciach regularnych)”. Problemem badawczym pracy jest określenie znaczenia warszawskich uniwersytetów trzeciego wieku w kształtowaniu jakości życia słuchaczy oraz zapewnieniu aktywności i zaangażowania słuchaczy stołecznych uniwersytetów trzeciego wieku w codzienne funkcjonowanie najbliższego otoczenia. W pracy dyplomowej odpowiedziałam na cztery pytania badawcze:

1. Jakie są motywacje słuchaczy Uniwersytetów Trzeciego Wieku w Warszawie do podejmowania edukacji na stołecznych Uniwersytetach Trzeciego Wieku?
2. Jakie usługi w zakresie organizacji czasu wolnego świadczą Uniwersytety Trzeciego Wieku w Warszawie i jaka jest ich oferta edukacyjna?
3. Jakie formy partycypacji (np. wolontariat, samopomoc, działania lokalne) są promowane i jakie są doświadczenia słuchaczy w ich podejmowaniu?
4. Jaki wpływ ma uczestnictwo w zajęciach stołecznych Uniwersytetów Trzeciego Wieku na jakość życia słuchaczy? W pierwszym rozdziale przedstawiłam historię działalności uniwersytetów trzeciego wieku (UTW) w Polsce, motywacje słuchaczy do udziału w zajęciach UTW oraz formy aktywności obywatelskiej promowanej wśród seniorów przez te placówki. W odpowiedzi na drugie pytanie badawcze scharakteryzowałam usługi czasu wolnego świadczone przez UTW i ich ofertę edukacyjną. W planach zajęć stołecznych UTW dostępne były głównie zajęcia językowe, zajęcia komputerowe, zajęcia ruchowe oraz wykłady i seminaria. W drugim rozdziale pracy dyplomowej na podstawie badań własnych przeprowadzonych wśród słuchaczy warszawskich UTW, odpowiedziałam na pierwsze, trzecie oraz czwarte pytanie badawcze. Pytania te dotyczyły motywacji respondentów do podjęcia edukacji na uniwersytetach dla seniorów, form partycypacji społecznej promowanych wśród słuchaczy przez UTW i ich doświadczeń w tym zakresie, a także wpływu uczestnictwa w zajęciach UTW na jakość życia. Respondenci wskazywali, że najczęstszymi motywacjami do podjęcia edukacji w placówkach UTW były: potrzeba rozwoju osobistego, potrzeba pogłębiania wiedzy, potrzeba kontaktu z innymi ludźmi, potrzeba bycia użytecznym oraz potrzeba wypełnienia czasu wolnego. Słuchacze warszawskich uniwersytetów trzeciego wieku wskazali wolontariat, działania lokalne, samopomoc, pomoc sąsiedzką i angażowanie się w lokalne struktury jako przykłady aktywności na rzecz swojego otoczenia. Słuchacze wypowiadali się bardzo pozytywnie na temat znaczenia aktywności społecznej w ich życiu. Wiele osób wskazywało na satysfakcję ze swoich działań i kontaktów oraz przywrócenie poczucia celu w życiu. Respondenci w większości zauważali, że uczestnictwo w zajęciach UTW wpłynęło pozytywnie na ich jakość życia w wielu wymiarach, jak: satysfakcja z życia, poprawa samopoczucia, dobrostan społeczny, dobrostan fizyczny oraz dobrostan psychiczny. Jako powody takiej oceny wymieniali: nowe kontakty, przebywanie w nowym gronie osób, wzbogacenie wiedzy, otwarcie się na otoczenie, lepszą organizację czasu oraz poczucie bycia użytecznym i poczucie sensu życia.

The aim of this thesis is to present the activities of Warsaw's Universities of the Third Age, using the example of services provided by the organization of free time, education, and promotion of activities for the community, as well as their impact on the standard and quality of life of the students of the Universities of the Third Age. According to the Główny Urząd Statystyczny (GUS), a Universities of the Third Age student is someone who (...) has met specific requirements, paid the appropriate fees, and participated fully in various forms of activities conducted by the Universities of the Third Age (including lectures and regular classes). The research problem of the thesis is to determine the impact of Warsaw universities of the third age on the quality of life of students and providing the activity and involvement of students of the Warsaw's universities of the third age in the everyday functioning of their environment. In my thesis, I addressed four research questions:

1. What are the motivations of students of the Third Age Universities in Warsaw to start education at the Third Age Universities in Warsaw?
2. What leisure time management services do the Third Age Universities in Warsaw provide, and what are their educational offerings?
3. What forms of participation (e.g., volunteering, self-help, local activities) are promoted, and what are students' experiences in such activities?
4. What impact does participation in the Third Age Universities in Warsaw have on students' quality of life? In the first chapter, I presented the history of the University of the Third Age (UTA) in Poland, the motivations of students to participate in UTA activities, and the forms of civic activity promoted among seniors by these institutions. In response to the second research question, I characterized the leisure services provided by UTAs and their educational offerings. The UTAs' lessons plans in Warsaw primarily featured language classes, computer classes, physical activity, lectures, and seminars. In the second chapter of my thesis, I based my own research among students of the Warsaw University of the Third Age (UTA), by answering first, third, and fourth research questions. These questions were about respondents' motivations to pursue higher education for seniors, the forms of social participation promoted by the UTA among students and their experiences in participating, and the impact of participation in UTA activities on quality of life. Respondents indicated that the most common motivations for taking up education at UTA institutions were: the need for personal development, the need to deepen knowledge, the need for contact with other people, the need to be useful and the need to fill free time. Students at Warsaw's universities of the third age mentioned volunteering, community help, self-help, neighborly help, and involvement in local organizations as examples of activities that benefit their communities. Students spoke very positively about the importance of social involvement in their lives. Many noted satisfaction with their activities and interactions, as well as a renewed sense of purpose in life. Most respondents noted that participating in UTA activities had a positive impact on their quality of life across multiple dimensions, including life satisfaction, improved well-being, social well-being, physical well-being, and mental well-being. Reasons for this included: new acquaintances, being with new people, expanding their knowledge, opening up to their surroundings, better time management, and a sense of usefulness and meaning in life.