Ustrój terytorialny Królestwa Hiszpanii. Między federacją a państwem unitarnym.

Celem niniejszej pracy jest analiza ustroju terytorialnego Królestwa Hiszpanii powstałego na mocy Konstytucji z 1978 roku. W pierwszej części przedstawiono teoretyczne modele organizacji terytorialnej państw demokratycznych – państwa unitarnego, federalnego oraz państwa regionalnego – które stanowią punkt odniesienia dla dalszej analizy. Następnie, w drugim rozdziale omówiono historyczną ewolucję hiszpańskiego ustroju terytorialnego, przedstawiając powstałe w XIX wieku dwie przeciwstawne tendencje – centralistyczną i autonomiczną – widoczne w kolejnych hiszpańskich konstytucjach, których regulowania dotyczące ustroju terytorialnego zostały przeanalizowane w kolejnych podrozdziałach. Szczególną uwagę zwrócono na Konstytucję Republiki Hiszpańskiej z 1931 roku, która jako pierwsza wprowadziła zasadę autonomii regionów oraz utworzyła nowy model ustroju terytorialnego – państwo zintegrowane. Trzecią część pracy poświęcono analizie obecnego modelu ustrojowego ukształtowanego przez Konstytucję z 6 grudnia 1978 roku, w szczególności tytułu VIII oraz powiązanych ustaw organicznych i roli statutów autonomicznych. Szczególną uwagę poświęcono mechanizmom przyznawania autonomii oraz podziałowi kompetencji między władze centralne a wspólnoty autonomiczne. Analizie poddano także pozycję ustrojową Senatu jako potencjalnej izby reprezentacji terytorialnej. W pracy podjęto próbę prawnoustrojowej klasyfikacji hiszpańskiego modelu ustroju terytorialnego. Wnioski z przeprowadzonej pracy badawczej przedstawiono w ostatnim rozdziale, oceniając ustrój terytorialny Hiszpanii za formę pośrednią, która nie mieści się jednoznacznie w klasycznych ramach modelu państwa unitarnego ani federalnego.

The aim of this thesis is to analyse the territorial system of the Kingdom of Spain established by the 1978 Constitution. The first part presents theoretical models of territorial organization in democratic states—unitary, federal, and regional—which serve as reference points for the subsequent analysis. The second chapter discusses the historical evolution of Spain’s territorial structure, highlighting two opposing tendencies that emerged in the 19th century—centralist and autonomist—which are reflected in successive Spanish constitutions. These constitutional provisions on territorial organization are examined in the following subsections. Particular attention is given to the 1931 Constitution of the Spanish Republic, which was the first to introduce the principle of autonomy for regions and to establish a new model of territorial organization—the integrated state. The third part focuses on the analysis of the current constitutional model formed by the 1978 Constitution, particularly Title VIII, related organic laws, and the role of the Statutes of Autonomy. Special emphasis is placed on the mechanisms for granting autonomy and the distribution of competences between central authorities and the autonomous communities. The institutional role of the Senate as a potential chamber of territorial representation is also examined. The study attempts to classify the Spanish territorial model from a legal-constitutional perspective. The conclusions of the research are presented in the final chapter, evaluating Spain's territorial system as a hybrid form that does not clearly fit into the traditional categories of either a unitary or a federal state.