Przedsiębiorstwa i instytucje finansowe o znaczeniu systemowym: Ujęcie w ramach systemu prawnofinansowego Polski oraz Unii Europejskiej

Celem pracy jest analiza systemu prawnofinansowego dla instytucji o znaczeniu systemowym, poprzez rekonstrukcję transformacji normatywnej nadzoru makroostrożnościowego – od globalnych standardów soft law, przez jurydyzację w prawie UE, po wprowadzenie w Polsce. Analizę przeprowadzono metodą dogmatyczno-prawną, instytucjonalną i historyczną w ramach modelu zarządzania wielopoziomowego. Wykazano, że globalne standardy przekształcono w unijne hard law (ESNF), a polska implementacja doprowadziła do powstania Komitetu Stabilności Finansowej. Przeanalizowano napięcie konstytucyjne w mechanizmie stanowienia buforów kapitałowych: powierzenie Ministrowi Finansów kompetencji do wydawania rozporządzeń na podstawie rekomendacji KSF rodzi zarzut naruszenia zakazu subdelegacji (art. 92 Konstytucji RP). W konkluzji stwierdzono, iż polski model nadzoru, próbując równoważyć wiedzę ekspercką i legitymację demokratyczną, generuje wyzwania konstytucyjne. Sformułowano także postulaty de lege ferenda dotyczące regulacji przedsiębiorstw technologicznych (Big Tech) oraz utworzenia wyspecjalizowanego sądownictwa rynku finansowego.

The aim of this thesis is to analyse the legal-financial regime for systemically important institutions by reconstructing the normative transformation of macroprudential supervision—from global soft law standards, through their juridification in EU law, to their implementation in Poland. The analysis was conducted using dogmatic-legal, institutional, and historical methods within a multi-level governance framework. It has been demonstrated that global standards were transformed into EU hard law (ESFS), and the Polish implementation led to the establishment of the Financial Stability Committee (KSF). A key finding is the identification of constitutional tension in the mechanism for establishing capital buffers: entrusting the Minister of Finance with the competence to issue regulations based on the KSF's recommendations raises the objection of violating the prohibition of sub-delegation (Art. 92 of the Constitution of the Republic of Poland). In conclusion, it was stated that the Polish model of supervision, in its attempt to balance expert knowledge with democratic legitimacy, verges on the limits of constitutional admissibility. De lege ferenda proposals were also formulated concerning the inclusion of technology companies (Big Tech) in regulations and the establishment of a specialised financial judiciary.