Ewolucja klauzul dotyczących praw pracowniczych w międzynarodowych umowach handlowych zawieranych przez Unię Europejską i Stany Zjednoczone Ameryki

Niniejsza praca analizuje ewolucję, strukturę i egzekwowalność klauzul dotyczących praw pracowniczych w międzynarodowych umowach handlowych Unii Europejskiej oraz Stanów Zjednoczonych. W oparciu o materiał źródłowy autorka dzieli te postanowienia na klauzule materialne, o współpracy oraz egzekucyjne. Badanie pokazuje, że podstawowe normy pracy stały się stałym elementem polityki handlowej obu podmiotów, które jednak stosują odmienne podejścia w zakresie ich konceptualizacji oraz egzekwowania. Podczas gdy UE celuje w stopniową ratyfikację konkretnych konwencji MOP i ich stosowanie, USA koncentruje się na wzmocnieniu i rozwinięciu krajowych systemów prawa pracy. Model amerykański ewoluował stopniowo w kierunku twardszych mechanizmów rozwiązywania sporów, tymczasem model europejski ewoluował późno, lecz gwałtownie w kierunku współpracy opartej na zrównoważonym rozwoju. Analiza kluczowych sporów arbitrażowych w sprawach US-Gwatemala (2017) oraz UE-Korea (2021) pozwala porównać działanie obu systemów w praktyce. Wnioski końcowe dowodzą, że najnowsze traktaty obu bloków, takie jak USMCA (2020) czy umowa UE-Chile (2025), ewoluują w kierunku zaostrzania odpowiedzialności i usprawniania procedur dochodzenia roszczeń.

This paper examines the evolution, structure, and enforceability of labor provisions in regional trade agreements between the European Union and the United States. Drawing on source material, the author divides these provisions into substantive, cooperation, and enforcement clauses. The study demonstrates that core labor standards have become a permanent feature of both parties' trade policies, but that they pursue different approaches to conceptualizing and enforcing them. While the EU aims to gradually ratify and implement specific ILO conventions, the United States focuses on strengthening and developing national labor law systems. The American model has gradually evolved toward more robust dispute resolution mechanisms, while the European model has evolved later but rapidly toward cooperation rooted in sustainable development. Analysis of key arbitration cases in the US-Guatemala (2017) and EU-Korea (2021) cases allows for a comparison of the practical operation of both systems. The final conclusions show that the latest agreements of both blocs, such as the USMCA (2020) or the EU-Chile (2025) agreement, are evolving towards tightening liability and streamlining claims procedures.