„Druga strona medalu” – dyskurs spiskowy w postrzeganiu sytuacji wojennej w Ukrainie przez nowotarskich rozmówców

Inwazja Rosji na Ukrainę w 2022 roku spowodowała masową migrację ludności z Ukrainy do Polski. Wielu Polaków, w tym mieszkańcy powiatu nowotarskiego udzieliło pomocy osobom uciekającym przed wojną. Prowadząc badania w latach 2023-2024 przyglądałam się komentarzom mieszkańców miasta powiatowego dotyczących wojny rok od jej rozpoczęcia. Praca skupia się przede wszystkim na analizie fragmentów rozmów, przedstawiając wyrażane wyobrażenia rozmówców w kategorii dyskursu spiskowego. Stosując metodę wywiadu pogłębionego, a także obserwacji uczestniczącej badania prowadziłam przede wszystkim ze sprzedawcami głównego targowiska miejskiego „Nowa Targowica”. Przedstawienie wyobrażeń rozmówców w kluczu dyskursu spiskowego jest wynikiem analizy oraz obserwacji wypowiedzi, które przede wszystkim charakteryzowały się ironią, wieloznacznością oraz często zawierały wybiórcze elementy popularnych teorii spiskowych. Takimi częstymi wątkami były m.in. zarzucanie mediom manipulacji, wskazywanie na interes USA w wojnie w Ukrainie, a także sugerowanie istnienie ukrytego drugiego dna w prowadzonych działaniach wojennych. Biorąc pod uwagę heterogeniczność prezentowanych przez rozmówców wyobrażeń w pracy traktuję je nie jako całościowe teorię spiskowe, lecz jako strategiczne posługiwanie się dyskursem spiskowym, będącym wynikiem myślenia potocznego.

Russia's invasion of Ukraine in 2022 caused a mass migration of people from Ukraine to Poland. Many Poles, including residents of Nowy Targ County, provided assistance to those fleeing the war. While conducting research in 2023-2024, I looked at the comments of the residents of the district town regarding the war a year after its beginning. The work focuses primarily on analyzing fragments of conversations, presenting the participants' expressed perceptions in terms of conspiratorial discourse. Using in-depth interviews and participant observation, I conducted research primarily with vendors at the main city marketplace. Presenting the participants' perceptions in terms of conspiratorial discourse is the result of analysis and observation of statements characterized primarily by irony, ambiguity, and often containing selective elements of popular conspiracy theories. Common themes included accusations of media manipulation, pointing to US interests in the war in Ukraine, and suggesting the existence of a hidden agenda in the ongoing military operations. Taking into account the heterogeneity of the ideas presented by the interviewees in this work, I treat them not as a comprehensive conspiracy theory, but as a strategic use of conspiracy discourse, which is the result of everyday thinking.