Falsos amigos entre o português e inglês como fonte dos erros lexicais

Praca poświęcona jest analizie zjawiska fałszywych przyjaciół między językami portugalskim w wariancie europejskim a brytyjskim angielskim. Celem badania było ukazanie mechanizmów semantycznych i leksykalnych prowadzących do powstawania błędnych skojarzeń wynikających z formalnego podobieństwa wyrazów w obu językach. W części teoretycznej przedstawiono historyczny i językowy rozwój języków portugalskiego oraz angielskiego, ze szczególnym uwzględnieniem wpływów łacińskich i romańskich na słownictwo obu języków. Omówiono również definicje pojęcia 'fałszywi przyjaciele', relację między fałszywymi przyjaciółmi a kognatami oraz najważniejsze klasyfikacje tego zjawiska. Część praktyczna opiera się na analizie kontrastywnej wybranych przykładów fałszywych przyjaciół między portugalskim europejskim a brytyjskim angielskim. Zastosowano analizę leksykalną i semantyczną, wykorzystując słowniki jednojęzyczne, takie jak Dicionário Houaiss da Língua Portuguesa, Novo Dicionário da Língua Portuguesa Aurélia Buarque de Holanda Ferreiry oraz Oxford Advanced Learner’s Dictionary. Wykorzystano również źródła elektroniczne, między innymi Cambridge Dictionary, Dicionário Priberam da Língua Portuguesa i Infopédię, a także literaturę językoznawczą z zakresu językoznawstwa kontrastywnego, semantyki i interferencji językowej. W pracy wyróżniono fałszywych przyjaciół całkowitych, częściowych, kontekstowych, fałszywe kognaty oraz przypadkowe podobieństwa formalne. Wyniki analizy potwierdzają, że fałszywi przyjaciele stanowią istotne źródło interferencji językowej w procesie nauki języków obcych. Szczególnie problematyczne okazali się fałszywi przyjaciele częściowi, których częściowa zbieżność semantyczna prowadzi do błędnej interpretacji znaczeń. Badanie wykazało również istotę analizy kontrastywnej w rozwijaniu kompetencji leksykalnej i semantycznej uczących się języków obcych.

This thesis is devoted to the analysis of false friends between European Portuguese and British English. The main aim of the study was to demonstrate the lexical and semantic mechanisms that lead to incorrect associations resulting from the formal similarity between words in both languages. The theoretical part presents the historical and linguistic development of Portuguese and English, with particular emphasis on the influence of Latin and Romance languages on the vocabulary of both languages. The study also discusses the definitions of false friends, the relationship between false friends and cognates, as well as the main classifications of this phenomenon. The practical part is based on a contrastive analysis of selected examples of false friends between European Portuguese and British English. The research employed lexical and semantic analysis using monolingual dictionaries, such as the Dicionário Houaiss da Língua Portuguesa and the Oxford Advanced Learner’s Dictionary, as well as electronic resources including the Cambridge Dictionary, Infopédia and the Dicionário Priberam da Língua Portuguesa. The study distinguishes total, partial, and contextual false friends, as well as false cognates and accidental formal similarities. The results confirm that false friends constitute an important source of linguistic interference in foreign language learning. Partial false friends proved to be particularly problematic, as their partial semantic overlap often leads to incorrect interpretation. The study also demonstrates the importance of contrastive analysis in developing learners lexical and semantic competence.

O presente trabalho dedica-se à análise do fenómeno dos falsos amigos entre o português europeu e o inglês britânico. O principal objetivo da investigação consistiu em demonstrar os mecanismos lexicais e semânticos que conduzem à criação de associações incorretas resultantes da semelhança formal entre palavras das duas línguas. Na parte teórica, foram apresentados o desenvolvimento histórico e linguístico do português e do inglês, com especial incidência na influência do latim e das línguas românicas na formação do léxico de ambas as línguas. Foram igualmente discutidas as definições do conceito de falsos amigos, a relação entre falsos amigos e cognatos, bem como as principais classificações deste fenómeno. A parte prática baseia-se numa análise contrastiva de exemplos selecionados de falsos amigos entre o português europeu e o inglês britânico. A investigação recorreu à análise lexical e semântica, utilizando dicionários monolingues, como o Dicionário Houaiss da Língua Portuguesa e o Oxford Advanced Learner’s Dictionary, bem como fontes eletrónicas, entre as quais o Cambridge Dictionary, a Infopédia e o Dicionário Priberam da Língua Portuguesa.. No estudo distinguem-se falsos amigos totais, parciais, contextuais, falsos cognatos e falsos amigos fortuitos. Os resultados obtidos confirmam que os falsos amigos constituem uma importante fonte de interferência linguística no processo de aprendizagem de línguas estrangeiras. Os falsos amigos parciais revelaram-se particularmente problemáticos, uma vez que a semelhança parcial de significados favorece interpretações incorretas. O estudo demonstrou ainda a relevância da análise contrastiva para o desenvolvimento da competência lexical e semântica dos aprendentes de línguas estrangeiras.