Player Experience w grach komputerowych – charakterystyka, czynniki wpływające i metody badań

Praca poświęcona jest analizie Player Experience (PX), czyli doświadczenia gracza w grach komputerowych, rozumianego jako złożony, wielowymiarowy proces obejmujący emocje, motywacje, zachowania oraz reakcje poznawcze i fizjologiczne. Celem pracy jest systematyzacja wiedzy teoretycznej dotyczącej PX oraz przegląd metod badawczych wykorzystywanych do jego opisu. W części teoretycznej przedstawiono definicje Player Experience w literaturze przedmiotu, omówiono kluczowe komponenty PX – takie jak emocje, immersja czy motywacja – oraz wskazano różnice i podobieństwa między PX a User Experience (UX). Zaprezentowano również najważniejsze modele wykorzystywane w badaniach nad doświadczeniem gracza, w tym teorię autodeterminacji (SDT), koncepcję Flow oraz model MDA (Mechanics-Dynamics-Aesthetics). Praca podkreśla interdyscyplinarny charakter badań nad PX, łączący perspektywy psychologii, socjologii, fizjologii oraz nauk o projektowaniu interakcji. Omówiono również rolę perspektywy projektanta gier w kształtowaniu doświadczenia gracza, wskazując na znaczenie iteracyjnych testów, metod GUR (Games User Research) oraz analityki danych. Część badawcza opiera się na analizie i krytyce piśmiennictwa z lat 2013–2024. W ramach badań własnych zrekonstruowano jakościowe metody stosowane w analizie PX, takie jak etnografia, obserwacja uczestnicząca, autoetnografia, metody protokołowe (think-aloud i playing-aloud), biofeedback, analiza narracji i przestrzeni gry oraz badania użytkowników. Uzyskane wyniki pozwoliły na uporządkowanie i ocenę przydatności poszczególnych metod oraz wskazanie ich mocnych stron, ograniczeń i kontekstów zastosowania. Praca podsumowuje aktualny stan wiedzy na temat metod jakościowych w badaniach PX oraz podkreśla ich kluczowe znaczenie dla zarówno projektowania gier, jak i dalszych badań akademickich.

This thesis is devoted to the analysis of Player Experience (PX), i.e. the experience of players in computer games, understood as a complex, multidimensional process involving emotions, motivations, behaviors, and cognitive and physiological reactions. The aim of this thesis is to systematize theoretical knowledge about PX and review the research methods used to describe it. The theoretical part presents definitions of Player Experience in the literature on the subject, discusses key components of PX – such as emotions, immersion, and motivation – and points out the differences and similarities between PX and User Experience (UX). The most important models used in player experience research are also presented, including self-determination theory (SDT), the concept of Flow, and the MDA (Mechanics-Dynamics-Aesthetics) model. The work emphasizes the interdisciplinary nature of PX research, combining perspectives from psychology, sociology, physiology, and interaction design sciences. The role of the game designer's perspective in shaping the player experience is also discussed, pointing to the importance of iterative testing, GUR (Games User Research) methods, and data analytics. The research part is based on the analysis and critique of literature from 2013–2024. As part of our own research, we reconstructed qualitative methods used in PX analysis, such as ethnography, participant observation, autoethnography, protocol methods (think-aloud and play-aloud), biofeedback, narrative and game space analysis, and user studies. The results obtained allowed us to organize and evaluate the usefulness of individual methods and identify their strengths, limitations, and contexts of application. The work summarizes the current state of knowledge on qualitative methods in PX research and emphasizes their key importance for both game design and further academic research.