Człowiek i Inny. Próba porównania „Niespodzianki” Karola Huberta Rostworowskiego i „Złodzieja” Wiesława Myśliwskiego w kontekście filozofii dramatu Józefa Tischnera

Tematem pracy jest porównanie dramatów Niespodzianka Karola Huberta Rostworowskiego i Złodziej Wiesława Myśliwskiego z perspektywy filozofii dramatu Józefa Tischnera. Celem pracy nie jest jednak wykazanie konkretnych podobieństw bądź różnic w ujęciu tytułowego zagadnienia, celem jest niejako już sama analiza problemu Człowieka i Innego na podstawie wybranych tekstów. Obaj pisarze przedstawiają bowiem niezwykle złożony obraz człowieka, jego egzystencji i jego stosunku do Innego, podstawowym zadaniem jest więc tę złożoność w toku analizy wydobyć. Służy temu następująca struktura pracy. Część wprowadzająca składa się z wyjaśnienia podstawy porównania wybranych tekstów, przedstawienia metodologii, zarysowania ważnych kontekstów oraz przywołania obecnego stanu badań. Stanowi ona niezbędne tło dla kolejnej części – części analitycznej. Ta jest najobszerniejszym segmentem pracy. Dotyczy zagadnień bezpośrednio związanych z relacją Człowieka i Innego, spośród nich wyróżnić można między innymi pojęcie odpowiedzialności czy lęku. Wszystkie rozważania zwieńczone są niewyrażoną bezpośrednio refleksją nad tym, czy da się pogodzić charakterystyczny dla pisarzy antropocentryzm z typową dla wielu wyborów dokonywanych przez osoby dramatu metaforyczną kategorią „poniżej człowieka”.

The subject of the work is a comparison of the dramas „Niespodzianka” by Karol Hubert Rostworowski and „Złodziej” by Wiesław Myśliwski from the perspective of Józef Tischner's philosophy of drama. The purpose of the thesis is not to demonstrate specific similarities or differences in both analysed dramas, but rather to analyze the problem of the Human and the Other based on selected texts. Both writers present a higly complex image of the Human, his existence, and his relationship with the Other, so the primary task is to capture this complexity. The following structure of the work serves this purpose. The introductory part consists of an explanation of the basis for comparing the selected texts, presentation of methodology, outlining important contexts, and recalling the current state of research. It provides the necessary background for the next part – the analytical part which is the most extensive segment of the paper. It deals with issues directly related to the relationship between the Human and the Other, like the concepts of responsibility or fear. All of the above culminate in an implicit reflection on whether the anthropocentrism characteristic of writers can be reconciled with the metaphorical category of below human typical for many choices made by the characters in the drama.