Praca jako narzędzie resocjalizacji. Studium zatrudnienia osadzonych w Zakładzie Karnym w Chełmie

Opracowanie analizuje zagadnienie pracy osadzonych w polskich zakładach karnych w kontekście procesu resocjalizacji. Składa się z trzech rozdziałów. W pierwszym przedstawiono historyczne ujęcie pojęć „praca” i „kara”, ukazując ewolucję wykorzystania pracy w polityce karnej – od narzędzia odwetu i represji po środek wspierający poprawę oraz tworzący szanse rozwojowe dla skazanych. Drugi rozdział omawia współczesny stan zatrudnienia osadzonych, z uwzględnieniem międzynarodowych i krajowych regulacji prawnych oraz analizę statystyczną obejmującą pierwsze ćwierćwiecze XXI wieku. Rozdział ten odwołuje się również do doniesień medialnych, w szczególności z prasy i mediów lokalnych, dotyczących zatrudnienia osób pozbawionych wolności w Zakładzie Karnym w Chełmie. W trzecim rozdziale zaprezentowano wyniki badań własnych: badań kwestionariuszowych przeprowadzonych wśród osadzonych, indywidualnych wywiadów pogłębionych z pracownikami jednostki penitencjarnej i podmiotami zatrudniającymi skazanych, a także obserwacji uczestniczącej prowadzonej w trzech zróżnicowanych kontekstach instytucjonalnych. Na podstawie analizy historycznej, statystycznej oraz wyników badań własnych autorka stwierdza, że praca stanowi najistotniejszy element oddziaływań resocjalizacyjnych i realnie wspiera proces społecznej readaptacji skazanych.

The study examines the issue of inmate labor in Polish penitentiary institutions in the context of the resocialization process. It consists of three chapters. The first chapter presents the historical development of the concepts of “work” and “punishment,” showing how the use of labor in penal policy has evolved – from a tool of retribution and repression to a means of personal improvement and an opportunity – building measure for inmates. The second chapter discusses the contemporary state of inmate employment, taking into account both international and national legal regulations, as well as a statistical analysis covering the first quarter of the 21st century. This chapter also refers to media reports, particularly from local press and media, concerning the employment of inmates in the Chełm Penitentiary. The third chapter presents the results of the author’s empirical research: questionnaire – based studies among inmates, in-depth individual interviews with penitentiary staff and employers of incarcerated persons, and participant observation conducted in three distinct institutional contexts. Based on the historical and statistical analyses, as well as the empirical findings obtained using three different research methods, the author concludes that work constitutes the most significant form of resocialization influence and plays a real, positive role in supporting the social reintegration of offenders.