Analiza wizerunku wilka (Canis lupus) w gminach na terenie Kampinoskiego Parku Narodowego

W niniejszej pracy analizuję społeczne postrzeganie wilka (Canis lupus) przez mieszkańców gmin znajdujących się na obszarze Kampinoskiego Parku Narodowego oraz w jego otulinie. Moim głównym celem jest rozpoznanie, czy wilk jest odbierany jako wartość przyrodnicza, potencjalne zagrożenie, element neutralny lokalnego środowiska czy zjawisko ambiwalentne. Badanie opieram na jakościowej analizie wywiadów przeprowadzonych z siedemnastoma respondentami zamieszkującymi gminy związane przestrzennie z KPN. Zebrany materiał interpretuję przy użyciu kategorii analitycznych dotyczących między innymi wiedzy o wilkach, doświadczeń z obecnością tego gatunku w bliskiej okolicy, skojarzeń, percepcji zagrożenia z ich strony, konfliktów lokalnych człowiek – dzika przyroda (human-wildlife conflict) oraz oczekiwań wobec instytucji parku narodowego, samorządowych i pozarządowych organizacji. Wyniki, które uzyskałem, wskazują, że społeczny obraz wilka ma charakter wielowymiarowy. Część respondentów postrzega go pozytywnie: jako symbol dzikiej przyrody, lokalnego ekosystemu i naturalnego charakteru parku narodowego. Inni zwracają uwagę na możliwe zagrożenia. W moim materiale badawczym pojawiają się także postawy neutralne i ambiwalentne, w których akceptacja ekologicznej roli wilka współwystępuje z oczekiwaniem ostrożności, rzetelnej informacji i praktycznego zarządzania jego obecnością. W analizie wykazałem, że na wizerunek wilka wpływają zarówno doświadczenia osobiste, jak i przekazy zasłyszane, medialne, lokalne opowieści oraz poziom wiedzy przyrodniczej. Większa wiedza o biologii i roli ekologicznej wilka wiąże się z bardziej wyważonym postrzeganiem tego gatunku, choć nie oznacza eliminacji obaw. Ważnym ustaleniem jest również to, że mieszkańcy dostrzegają znaczenie dzikiej przyrody i deklarują współodpowiedzialność za jej ochronę. Jednocześnie oczekują większej komunikacji ze strony parku narodowego, samorządowych i pozarządowych organizacji, praktycznych porad, spotkań informacyjnych, warsztatów oraz jasnych instrukcji dotyczących zachowania w przypadku spotkania z wilkiem. W pracy pokazuję, że skuteczna ochrona wilka w KPN oraz zapobieganie sytuacjom konfliktowym wymagają nie tylko działań przyrodniczych, ale także uwzględnienia społecznych postaw, lokalnych obaw i potrzeb mieszkańców.

In this thesis, I examine the social perception of the wolf (Canis lupus) among residents of municipalities located within Kampinos National Park and its buffer zone. My main aim was to determine whether the wolf is perceived as a natural value, a potential threat, a neutral element of the local environment, or an ambivalent phenomenon. I based the study on a qualitative analysis of interviews conducted with seventeen respondents living in municipalities spatially connected with Kampinos National Park. I organized the collected material using analytical categories concerning, among others, knowledge about wolves, experiences related to their presence, associations, perception of threat, assessment of the species’ presence, local conflicts, and expectations toward institutions. My results indicate that the social image of the wolf is multidimensional. Some respondents perceive it positively, as a symbol of wild nature, a local ecosystem, and the natural character of the national park. Others point to possible threats. The analyzed material also reveals neutral and ambivalent attitudes, in which acceptance of the wolf’s ecological role coexists with an expectation of caution, reliable information, and practical management of its presence. I showed that the image of the wolf is shaped by personal experiences, hearsay, the media, local stories, and the level of ecological knowledge. Greater knowledge of the biology and ecological role of the wolf supports a more balanced perception of the species, although it does not completely eliminate concerns. Another important finding is that residents recognize the importance of wild nature and declare co-responsibility for its protection. At the same time, they expect more communication from institutions, practical advice, informational meetings, workshops, and clear instructions on how to behave in the event of an encounter with a wolf. In the thesis, I show that effective wolf protection in Kampinos National Park and the prevention of conflict situations require not only conservation measures, but also consideration of social attitudes, local concerns, and the needs of residents.