Analiza świadomości normy językowej wybranych grup uczniów szkół podstawowych i średnich (na podstawie badań ankietowych)

W pracy zostały przedstawione wyniki badań świadomości normy językowej uczniów – na przykładzie wybranych grup szkół podstawowych (wśród uczniów klas ósmych) oraz liceów (wśród uczniów klas trzecich). Analiza była możliwa dzięki uprzedniemu przeprowadzeniu ankiet w poszczególnych placówkach – położonych zarówno w dużym mieście, jak i w mniejszych miejscowościach. Przegląd wyników opierał się na podkreśleniu zróżnicowania z jednej strony typów szkół (podstawowe a średnie), z drugiej – środowisk, w których te szkoły funkcjonują (małe miasto i wsie a duże miasto). Rezultaty badań wykazały, że ankietowani (ogólnie) w 67% poprawnie poradzili sobie z zadaniami językowymi tworzącymi kwestionariusze ankiet. Okazało się, że nieznacznie lepiej wypadli licealiści (67% wzorcowych odpowiedzi) niż uczniowie szkół podstawowych (66% wzorcowych odpowiedzi). Co więcej, przewaga właściwych odpowiedzi dotyczy respondentów uczących się w małych miejscowościach (69%), a nie w dużym mieście (64%). Jeśli chodzi o różnice pod względem płci badanych – poprawne odpowiedzi przeważają w grupie dziewcząt (68% takich odpowiedzi, w grupie chłopców natomiast 64%). W liceach więcej dobrych odpowiedzi udzielili uczący się języka polskiego na poziomie podstawowym (69%) niż na poziomie rozszerzonym (65%). Różnice wyników w poszczególnych grupach są jednak stosunkowo niewielkie. Otrzymane wyniki pokazały, w jakim stopniu młodzi ludzie – pochodzący z różnych środowisk – zwracają uwagę na język, którym się posługują (w zbadanym zakresie, czyli odnośnie do skodyfikowanej normy wzorcowej).

The paper presents the results of a study of students' awareness of the language norm – using selected groups from elementary schools (among eighth graders) and high schools (among third graders) as examples. The analysis was made possible by first conducting surveys in individual institutions – located both in a large city and in smaller towns. The review of the results was based on highlighting the differentiation of school types on the one hand (elementary vs. secondary), and on the other hand, the environment in which these schools operate (small town and villages vs. big city). The results of the study showed that the respondents (overall) managed the language tasks forming the survey questionnaires with a 67% correctness. It was revealed that high school students performed slightly better (67% of model answers) than elementary school students (66% of model answers). Moreover, the prevalence of correct answers applies to respondents studying in small towns (69%) rather than in a large city (64%). As for differences in terms of the gender of respondents – correct answers prevail in the group of girls (68% of such answers, while in the group of boys, 64%). In high schools, more good answers were given by learners of Polish at the primary level (69%) than at the extended level (65%). However, the differences in results across groups are relatively small. The results showed the extent to which young people, who come from different backgrounds, pay attention to the language they use (to the extent studied, that is, with regard to the codified model norm).