Das Individuum zwischen Spiel und Erkenntnis in „Das kunstseidene Mädchen“ von Irmgard Keun

Praca licencjacka analizuje literacką konstrukcję bohaterki, Doris, na tle społeczno-kulturowym Republiki Weimarskiej lat trzydziestych XX w. Jej celem jest zbadanie napięcia między marzeniami o awansie społecznym a trudną rzeczywistością Berlina okresu wielkiego kryzysu gospodarczego. Wykorzystując teorie Siegfrieda Kracauera, Pierre’a Bourdieu oraz Judith Butler, praca ukazuje, jak chroniczny brak kapitału kulturowego i ekonomicznego determinuje życiowe wybory bohaterki. Szczegółowo analizuje trzy kluczowe obszary: formę fikcyjnego dziennika jako narzędzia autokreacji bohaterki, dążenie do nieosiągalnego „blasku” (symbolizowanego przez skradzione futro) oraz instrumentalne relacje z mężczyznami, będące cyniczną strategią przetrwania. Praca dowodzi, że ewolucja bohaterki od powierzchownej inscenizacji kobiecości ku akceptacji skromnego życia stanowi wyraz jej dojrzewania i poszukiwania autentyczności. Analiza kończy się wskazaniem, że powieść Keun stanowi zniuansowane literackie odzwierciedlenie stosunków społecznych Niemiec początku lat trzydziestych XX w., korespondujące z diagnozami socjologicznymi epoki.

This bachelor’s thesis analyses the literary construction of the protagonist, Doris, in the socio-cultural context of the Weimar Republic in the 1930s. Its aim is to examine the tension between the dreams of social advancement and the harsh reality of Berlin during the Great Depression. Drawing on the theories of Siegfried Kracauer, Pierre Bourdieu and Judith Butler, the thesis demonstrates how a chronic lack of cultural and economic capital determines the protagonist’s life choices. It analyses three key areas: the form of the fictional diary as a tool for the protagonist’s self-creation, the pursuit of unattainable “glamour” (symbolised by the stolen fur coat), and the instrumental relationships with men, which serve as a cynical survival strategy. The thesis argues that the protagonist’s evolution from a superficial performance of femininity to an acceptance of a modest life reflects her development and search for authenticity. The analysis concludes by pointing out that Keun’s novel offers a nuanced literary reflection of social relations in Germany in the early 1930s, corresponding to the sociological diagnoses of the era.

Diese Bachelorarbeit analysiert die literarische Konstruktion der Protagonistin Doris vor dem soziokulturellen Hintergrund der Weimarer Republik der 1930er Jahre. Ihr Ziel ist es, die Spannung zwischen den Träumen vom sozialen Aufstieg und der schwierigen Realität Berlins während der Weltwirtschaftskrise zu untersuchen. Auf der Grundlage der Theorien von Siegfried Kracauer, Pierre Bourdieu und Judith Butler zeigt die Arbeit, wie der chronische Mangel an kulturellem und ökonomischem Kapital die Lebensentscheidungen der Protagonistin bestimmt. Sie untersucht drei zentrale Aspekte: die Form des fiktiven Tagebuchs als Mittel der Selbstinszenierung der Protagonistin, das Streben nach unerreichbarem „Glanz“ (symbolisiert durch den gestohlenen Pelz) und die instrumentellen Beziehungen zu Männern, die als zynische Überlebensstrategie wirken. Die Arbeit belegt, dass die Entwicklung der Protagonistin von einer oberflächlichen Inszenierung von Weiblichkeit hin zur Akzeptanz eines bescheidenen Lebens Ausdruck ihrer Reife und ihrer Suche nach Authentizität ist. Die Analyse endet mit dem Hinweis, dass Keuns Roman eine differenzierte literarische Widerspiegelung der gesellschaftlichen Verhältnisse in Deutschland zu Beginn der 1930er Jahre darstellt, die mit den soziologischen Diagnosen der Epoche übereinstimmt.